درد قفسه سینه در کودکان و نوجوانان علل زیادی می تواند داشته باشد. رایج ترین علل درد قفسه سینه، درد اسکلتی استخوانی (درد در عضلات یا دیواره قفسه سینه)، علل ریوی (آسم یا پنومونی) و علل ایدیوپاتیک (بدون علت شناخته شده) هستند. درد قفسه سینه به علت بیماری قلبی، نسبتاً نادر است.
دو علت قلبی درد قفسه سینه در کودکان و نوجوانان، التهاب اطراف قلب یا “پریکاردیت” و درد قفسه سینه از نوع شریان کرونری یا ” آنژین پکتوریس ” هستند. مورد دوم معمولاً بزرگترین دغدغه ی والدین و بیماران است، گرچه در کودکان و نوجوانان به ندرت رخ می دهد. در ادامه مطلب درد قفسه سینه و درمان درد قلبی در نوجوانان و کودکان را بیشتر توضیح خواهیم داد.
آنژین پکتوریس به چه معناست؟
آنژین پکتوریس، احساس سفتی یا فشرده شدن در قفسه سینه همراه با اضطراب می باشد. این شرایط زمانی رخ می دهد که قلب خون اکسیژن دار کافی دریافت نمی کند. همچنین ممکن است درد در قفسه سینه، بازوها یا کمر وجود داشته باشد. آنژین با ورزش هایی مانند پیاده روی به ویژه از سربالایی یا بعد از غذا رخ می دهد و با استراحت از بین می رود. آب و هوای سرد و ناراحتی های عاطفی ممکن است باعث بروز این درد شوند. برخی از افراد در شب با درد آنژین از خواب بیدار می شوند.

چه چیزی باعث بروز درد قفسه سینه می شود؟
این درد با عدم تعادل نیاز قلب به خون اکسیژن دار و توانایی شریان های کرونری برای ارسال آن ایجاد می شود. این درد، هشداری برای وقوع حمله ی قلبی می باشد. چندین نوع ناهنجاری مادرزادی شریان کرونری وجود دارد که ممکن است موجب عدم تعادل بین ارسال خون اکسیژن دار و نیاز قلب شوند.
در برخی نقص ها، نیاز قلب به اکسیژن ممکن است بعلت ضخیم شدن قلب افزایش پیدا کند. در نقایص دیگر، جریان خون از قلب دچار انسداد می شود و موجب ضخیم شدن عضله ی قلب می گردد. ناهنجاری های کرونری که باعث ناتوانی قلب در دریافت خون اکسیژن دار کافی می شوند، شامل منشأ یا مسیر غیرطبیعی شریان های قلب و نیز دیگر ناهنجاری های مادرزادی نادر دیگر می شود.
تنگی یا انسداد شریان کرونری مشابه با موارد رخ داده در بزرگسالان نادر است اما بعد از بیماری های خاص مانند کاوازاکی یا بالارفتن ژنتیکی سطوح کلسترول می تواند رخ دهد. در بزرگسالان، تنگی شریان ها عمدتاً به دلیل جمع شدن پلاک ها یا آترواسکلروز می باشد.
علائم درد قفسه سینه چه مواردی هستند؟
ناراحتی و درد معمولاً در جلوی قفسه سینه رخ می دهند اما ممکن است به بازوی چپ یا فک کشیده شوند. این شرایط اغلب به عنوان وزنه روی قفسه سینه توصیف می شود. تنفس ممکن است سخت باشد، گرچه، نفس کشیدن درد را بدتر نمی کند. درد آنژین معمولاً خفیف است و خنجر مانند یا تیرکشنده نیست. این شرایط معمولاً بیشتر از 3 یا 5 دقیقه طول نمی کشد و به محرک حمله بستگی دارد. اگر این شرایط در حین راه رفتن اتفاق بیفتد، استراحت فوری باعث فروکش کردن آن می شود.
برخی از افراد مبتلا به آنژین می توانند حمله را بدون هیچ علائم دیگری پشت سر بگذارند. برخی از افراد خاطر نشان می کنند که ناراحتی آنها ادامه دارد اما می توانند درد را تحمل کنند. گرچه، در اکثر موارد درد تشدید می شود تا زمانی که با استراحت یا دارو تسکین پیدا کند. اکثر موارد درد قفسه سینه در کودکان و نوجوانان به علت آنژین نیست. نگرانی خود را باید با پزشک در میان بگذارید.
علت درد قلب در سن ۱۵ سالگی
درد قفسهی سینه در نوجوانان ۱۵ ساله، موضوعی است که اغلب باعث نگرانی شدید خانوادهها میشود، اما واقعیت دلگرمکننده این است که در این سن، درد قلبی واقعی (ناشی از بیماری عروق کرونر یا سکته) بسیار نادر است. در بیشتر موارد، آنچه نوجوان بهعنوان «درد قلب» توصیف میکند، در واقع از منشأ قلبی نیست. شایعترین علتها عبارتاند از دردهای عضلانی-اسکلتی (مانند التهاب غضروف دندهها که به آن کوستوکندریت میگویند)، گرفتگی عضلات قفسهی سینه، مشکلات گوارشی مانند رفلاکس معده، و دردهای تنفسی ناشی از سرماخوردگی یا آسم. این نوع دردها معمولاً با لمس یا تغییر وضعیت بدن بدتر میشوند و ربطی به فعالیت قلب ندارند.
یکی از مهمترین و شایعترین علتهای درد قفسهی سینه در این سن، اضطراب و استرس است. نوجوانی دورهای پر از فشارهای درسی، هیجانی و اجتماعی است و حملات اضطراب میتوانند با علائمی مانند تپش قلب، تنگی نفس، احساس فشار در سینه و درد همراه باشند که کاملاً شبیه مشکل قلبی به نظر میرسند. با این حال، نباید هر دردی را سرسری گرفت. اگر درد قفسهی سینهی نوجوان همراه با علائم هشداردهندهای مانند تنگی نفس شدید، غش یا سرگیجه هنگام ورزش، تپش قلب نامنظم، یا سابقهی خانوادگی بیماری قلبی زودرس باشد، حتماً باید توسط پزشک بررسی شود تا علل نادر اما جدی (مانند برخی مشکلات مادرزادی قلب یا اختلالات ریتم) رد شوند. تشخیص درست فقط با معاینهی پزشک ممکن است.
تجربه واقعی از درد قلب در ۱۵ سالگی:
«آقای دکتر، دختر ۱۵ سالهام دیشب نصفه شب از خواب پرید گفت قلبم درد میکنه. من تا صبح بیدار بودم. تو نینیسایت خوندم بقیه مادرا هم همین مشکل رو دارن. چیکار کنم؟» این جملهای است که هر هفته از زبان چندین مادر نگران در مطب میشنوم. اگر شما هم همین الان نوجوان ۱۵ سالهتون درد قفسه سینه گرفته و دلتون آشوبه، این مقاله دقیقاً برای شماست.
قبل از هر چیز، یک خبر آرامشبخش بهتون میدم: درد قلب در نوجوانان ۱۵ ساله در بیش از ۹۹٪ موارد خوشخیم است. در این سن، شایعترین علتها عبارتند از: درد عضلانی-اسکلتی، اضطراب امتحان و رشد سریع، ریفلاکس معده، و سندرم درد ناگهانی قفسه سینه. در ادامه با ۵ تجربه واقعی از مادران نینیسایت آشنا میشوید که هر کدام نوجوانی ۱۵ ساله داشتند با درد قلب و هر کدام مسیر متفاوتی را طی کردند.
💚 مامان عزیز، قبل از اینکه نگران شوید این را بدانید: بیماری قلبی واقعی در نوجوانان بسیار نادر است. اگر فرزند شما درد قفسه سینه دارد ولی حالش خوبه، رنگش طبیعیه، تنگی نفس شدید نداره، و درد با حرکت یا تنفس تغییر میکنه، احتمالاً مشکل عضلانی یا اضطراب است. ولی هر درد قلبی در نوجوان حتماً باید توسط متخصص بررسی شود تا خیال شما و فرزندتان راحت شود.
۵ تجربه واقعی از مادران نوجوانان ۱۵ ساله:
در ادامه، تجربه پنج مادر را میخوانید که فرزند ۱۵ سالهشان درد قفسه سینه داشت و هر کدام به یک تشخیص متفاوت رسیدند. این تجربیات نشان میدهد چرا معاینه توسط متخصص قلب کودکان حیاتی است:
تجربه ۱ — مادر آرین، ۱۵ ساله، پسر کنکوری (اضطراب امتحان):
«پسرم آرین ۱۵ سالشه و امسال کنکور سراسری داره. سه ماه پیش یه شب یهو بیدار شد گفت مامان قلبم درد میکنه. ترسیدم. تپشش هم گرفته بود. بردمش اورژانس. نوار قلب، اکو، آنزیم قلبی — همه نرمال بود. متخصص قلب گفت این درد روانتنی است، از فشار درسه. بهش گفت آرین جان، تو سالمی، فقط استرس داری. یه روانشناس نوجوان رفتیم، تکنیکهای آرامسازی یاد گرفت. الان دو ماهه که درد قلبش کاملاً قطع شده. به مادرها میگم: استرس نوجوون رو دستکم نگیرید — قلبش سالمه، روحش خستهست. مهم اینه که اول قلب رد بشه، بعد دنبال علت روانی برید.»
📍 نینیسایت – تالار نوجوانان
💡 نکته: اضطراب امتحان در نوجوانان ۱۵ ساله، شایعترین علت درد قلب کاذب است. ابتدا قلب باید سالم اعلام شود، سپس روانشناسی نوجوان کمککننده است.
تجربه ۲ — مادر مریم، ۱۵ ساله (سندرم درد ناگهانی قفسه سینه):
«دختر ۱۵ سالهام مریم چند ماه میگفت گاهی یه درد تیز و کوتاه تو سمت چپ سینهام میگیره، چند ثانیه طول میکشه، با نفس عمیق بدتر میشه و بعد میره. خیلی نگران بودم. متخصص قلب کودکان نوار قلب گرفت، اکو هم سالم بود. گفت این سندرم درد ناگهانی قفسه سینه یا Precordial Catch است که در نوجوانان خیلی شایعه. به نوجوان آسیبی نمیرسونه، فقط ترسناکه. بهمون یاد داد وقتی درد میگیره، چند تا نفس عمیق بگیره و فکر کنه به جای دیگه. الان یک ساله که خیلی کمتر شده و هر بار میاد، میدونیم چیه. به مادرها میگم: این درد در نوجوانها خیلی شایعه، نگران نباشید ولی حتماً اول قلب رو چک کنید.»
📍 نینیسایت – تالار سلامت کودکان
💡 نکته: سندرم درد ناگهانی قفسه سینه (Precordial Catch) در ۲۷٪ نوجوانان دیده میشود، کاملاً خوشخیم است و نیاز به درمان خاصی ندارد.
تجربه ۳ — مادر نیما، ۱۵ ساله، رشد سریع (کاستوکندریت):
«پسرم نیما تو یک سال ۱۵ سانت قد بلند شد و الان ۱۵ سالش که هست، خیلی لاغر و قدبلنده. چند ماه پیش شکایت میکرد که سینهام درد میکنه، مخصوصاً وقتی به پهلو میخوابم. وقتی روی سینهاش فشار میدادم، یه نقطه خاص درد میگرفت. متخصص قلب نوار گرفت، سالم بود. ارتوپد فرستادمون، گفت کاستوکندریت داره — التهاب غضروف بین دنده و جناغ که در رشد سریع نوجوونها شایعه. ضدالتهاب داد، ۳ ه
فته کمپرس گرم گذاشتیم، و الان کاملاً خوبه. به مادرهای پسرای قدبلند و لاغر میگم: درد سینه تو ۱۵ سالگی معمولاً عضلانیه، مخصوصاً اگه با لمس بدتر بشه. ولی حتماً اول دکتر قلب ببینه.»
📍 نینیسایت – تالار سلامت پسران
💡 نکته: در نوجوانان با رشد سریع، کاستوکندریت (التهاب غضروف دنده) بسیار شایع است. ویژگی اصلی: درد با فشار روی نقطه خاص قفسه سینه بدتر میشود.
تجربه ۴ — مادر سارا، ۱۵ ساله، باشگاهی (ریفلاکس معده):
«دختر ۱۵ سالهام سارا تو باشگاه ورزش حرفهای میکنه و بدنسازی هم میره. چند ماه میگفت بعد از غذا قلبم میسوزه، گاهی نصفه شب از خواب میپرید با درد سینه. خیلی ترسیدم چون شوهرم زود سکته کرده بود. بردمش متخصص قلب. تست ورزش، اکو، آنزیم — همه عالی. متخصص گفت بفرستش گوارش. آندوسکوپی نشون داد ریفلاکس معده شدید داره — احتمالاً بهخاطر مکملهای بدنسازی که میخورد و غذا خوردن بعد ورزش. پانتوپرازول داد، رژیم اصلاح شد، مکملها کنترل شد. الان ۶ ماهه خوبه. به مادرها میگم: نوجوانهایی که بدنسازی میکنن، حتماً مراقب مکمل و رژیمشون باشید — درد قلب میتونه از معده باشه.»
📍 نینیسایت – تالار ورزش نوجوانان
💡 نکته: در نوجوانان ورزشکار، درد قفسه سینه بعد از غذا یا شبها، معمولاً نشانه ریفلاکس معده است نه قلب. مکملهای بدنسازی نقش مهمی دارند.
تجربه ۵ — مادر علی، ۱۵ ساله (پرولاپس دریچه میترال):
«میخوام تجربه پسرم رو بگم که برام تجربه ارزشمندی شد. علی ۱۵ ساله بود، چند ماه میگفت گاهی قلبم میپره، گاهی تپش میگیره، یه درد تیز هم تو سینهام داره. به اصرار خواهر شوهرم بردمش متخصص قلب کودکان. اکو نشون داد پرولاپس خفیف دریچه میترال (MVP) داره. متخصص گفت این تو نوجوونها نسبتاً شایعه و اکثراً مشکلی نیست. علی هیچ نیاز به دارو نداشت، فقط هر دو سال اکو میکنه. به همه فعالیتهای ورزشی و زندگی عادی میرسه. الان ۲۲ سالشه و کاملاً سالم. به مادرها میگم: تپش قلب همراه با درد در نوجوون میتونه از MVP باشه که خوشخیمه ولی حتماً باید اکو شه تا مطمئن بشید.»
📍 نینیسایت – تالار سلامت بانوان
💡 نکته: پرولاپس دریچه میترال (MVP) در ۲-۳٪ نوجوانان دیده میشود، در اکثر موارد خوشخیم است، فقط نیاز به پیگیری دورهای دارد.
⚠️ چه زمانی درد قلب نوجوان جدی است؟
اگر فرزند نوجوان شما این علائم را دارد، حتماً فوراً به اورژانس مراجعه کنید: درد قفسه سینه با فعالیت ورزشی، غش یا از حال رفتن همراه با درد، تنگی نفس شدید، درد همراه با تب بالا، سابقه خانوادگی مرگ ناگهانی قلبی در سن جوانی، کبودی لب یا انگشتان، تپش قلب نامنظم و طولانی، یا درد شدید همراه با تعریق سرد. این علائم در نوجوانان نادرند ولی اگر باشند، باید فوراً بررسی شوند.
اگر شما هم نگران درد قلب فرزند نوجوانتان هستید، یک معاینه ساده توسط متخصص قلب میتواند خیال شما را راحت کند. در عرض یک جلسه با نوار قلب و اکوکاردیوگرافی، علت دقیق مشخص میشود.

درد قفسه سینه چگونه تشخیص داده می شود؟
در اکثر بیماران، چندین آزمایش ساده می توانند به تأیید تشخیص کمک کنند. گاهی اوقات، نوار قلب در حال استراحت ممکن است تغییرات ایسکمی را نشان دهد. ایسکمی، زمانی رخ می دهد که قلب از خون اکسیژن دار محروم شود. تست استرس ورزش ممکن است روی یک تردمیل، دوچرخه یا با داروهای تزریقی انجام شود که موجب سخت تر پمپاژ شدن قلب می شود.
درد قفسه سینه چگونه درمان می شود؟
در رابطه با درمان درد قلبی در نوجوانان و کودکان باید گفت که هدف درمان، کاهش نیاز قلب به اکسیژن یا افزایش جریان خون به آن می باشد. کاهش فعالیت فیزیکی، روشی مؤثر برای بهبود این شرایط می باشد. نیتروگلیسیرین، نوعی داروی قدیمی است که برای افزایش جریان خون به قلب استفاده می شود. این دارو با گشاد کردن عروق کرونری، بار کاری قلب را کم می کند و فشار خون را اندکی کاهش می دهد. از دیگر داروهای مؤثر مسدود کننده های بتا، مسدود کننده های کانال کلسیم و مهارکننده های ACE هستند.
گاهی اوقات، مقدار خون کمی از شریان های کرونری عبور می کند و به درمان های پیچیده تری مانند آنژیوپلاستی کرونری یا جراحی بای پس کرونری نیاز دارد. در کودکان مبتلا به ناهنجاری های مادرزادی عروق کرونری، این درمان ها معمولاً همیشه انجام می شوند. این رویکردها امکان جریان یافتن خون بیشتری را به شریان های کرونری فراهم می کنند. اگر فرد مبتلا به آنژین باشد، ممکن است یک رژیم غذایی سرسخت برای کنترل کلسترول و چربی و همچنین داروهای پایین آورنده ی چربی و کلسترول توصیه شوند.



