واریس و رگ های عنکبوتی، رگ های آسیب دیده هستند. در رگ های هر فرد فلکه هایی وجود دارند که خون را در رگ به یک جهت، به سمت قلب هدایت می کنند. در بعضی افراد این فلکه ها ضعیف شده و باعث میشوند که مقداری خون در خلاف جهت حرکت کرده و در رگ انباشته شوند. این خون انباشته شده به دیوارههای رگ فشار وارد میکند. با ادامه پیدا کردن این فشارها، دیوارههای رگ ضعیف شده و ورم کرده، در نتیجه واریس یا رگ های عنکبوتی پدید میآیند.
در بعضی افراد احتمال پدید آمدن این رگ ها زیاد است. اگر فامیل درجه یک شما به این بیماری دچار شده باشد، احتمال اینکه شما نیز این بیماری را داشته باشید زیاد است. اکثر افراد به علت نشستن و ایستادن طولانی مدت به این رگ ها دچار می شوند. این رگ ها همچنین می توانند به علت کهولت سن، حاملگی، نور خورشید، تغییرات هورمونی و آسیب دیدگیها ظاهر شوند.
علائم واریس ساق پا
واریس ساق پا معمولاً بهتدریج ظاهر میشود و در مراحل اولیه ممکن است فقط با احساس سنگینی یا خستگی در ساق پا همراه باشد. با پیشرفت بیماری، علائم بارزتر و آزاردهندهتر میشوند.
رگهای برجسته، پیچخورده و آبی یا بنفشرنگ که در ناحیه ساق و پشت ساق قابل مشاهدهاند. این رگها ممکن است طنابمانند به نظر برسند و با ایستادن طولانی بیشتر نمایان شوند.
احساس سنگینی و خستگی در ساق پا، بهویژه بعد از نشستن یا ایستادن طولانی. درد مبهم یا تیرکشنده در ساق، سوزش و خارش اطراف رگهای واریسی، و گرفتگی عضلات ساق پا در شب.
واریس پشت ساق پا
واریس پشت ساق پا معمولاً مربوط به ورید صافن کوچک است که از پشت مچ پا تا زیر زانو کشیده شده. این نوع واریس اغلب با درد و سنگینی در پشت ساق همراه است و ممکن است در حین راه رفتن یا بعد از ورزش بدتر شود. تشخیص دقیق با سونوگرافی داپلر انجام میشود تا مشخص شود آیا مشکل از ورید صافن کوچک است یا شاخههای آن.
اگر ناگهان ساق پای شما بدون دلیل مشخص متورم، قرمز و دردناک شد، فوراً به پزشک مراجعه کنید. این علائم میتواند نشانه لخته خون در رگهای عمقی (DVT) باشد که یک اورژانس پزشکی است.
علل واریس ساق پا
ساق پا بهدلیل فاصله زیاد از قلب و نقش مهمش در بازگرداندن خون به بالاتنه، بیشترین آسیبپذیری را نسبت به واریس دارد. خون باید برخلاف نیروی جاذبه از ساق پا به سمت قلب حرکت کند و هر عاملی که این فرایند را مختل کند، زمینهساز واریس ساق میشود.
عوامل قابل کنترل
عوامل غیرقابل کنترل
عوارض واریس شدید ساق پا
واریس ساق پا اگر سالها بدون درمان رها شود، میتواند منجر به عوارض جدی شود. فشار مداوم خون تجمعیافته در رگهای ساق، بهتدریج به بافتهای اطراف آسیب میزند.
| عارضه | توضیح | سطح خطر |
|---|---|---|
| تغییر رنگ پوست ساق | نشت خون به بافت زیرپوست باعث قهوهای شدن و تیره شدن پوست ناحیه ساق و مچ میشود | متوسط |
| اگزمای وریدی | خارش شدید، قرمزی و پوستهپوسته شدن پوست ساق پا | متوسط |
| زخم وریدی | زخمهای بازی که معمولاً نزدیک مچ پا ایجاد شده و بسیار دیربهبود هستند | بالا |
| ترومبوفلبیت سطحی | التهاب و درد شدید در رگ واریسی همراه با قرمزی و گرمای موضعی | بالا |
| خونریزی واریسی | پارگی رگ واریسی برجسته در اثر ضربه یا خراش — نادر ولی نیازمند اقدام فوری | اورژانسی |
متخصص چگونه واریس ساق پا را درمان می کند؟
گزینههای درمان از مراقبت های فرد تا جراحیهای کوچک متغیر است. یک متخصص واریس پا از یک یا چند روش زیر استفاده میکند.
مراقبتهای فرد :
- ورزش
- بالا نگه داشتن پاها نسبت به سطح زمین
- اگر برای مدت طولانی نشستهاید، هر سی دقیقه بلند شده و راه بروید
- اگر برای مدت طولانی ایستادهاید، هر سی دقیقه بنشینید
- از قرار گرفتن در وان آب داغ برای مدت طولانی خودداری کنید
- مراقبتهای فردی از بیشتر شدن واریس و رگ های عنکبوتی جلوگیری می کنند ولی برای واریس های ایجاد شده تا الان تاثیری نداشته اند.
جوراب واریس :
این جوراب ها با ایجاد فشار پی در پی به جریان خون کمک می کنند. این فشار همچنین باعث کاهش ورم شده و احتمال لخته شدن خون را کاهش میدهد ولی رگ ها همچنان باقی میمانند. اگر به جوراب واریس نیاز دارید، متخصص واریس پا، میتواند با بررسی رگ های شما، جوراب واریس با سایز و فشار مناسب پیشنهاد دهد.
اسکلروتراپی :
این روش، معمولترین روش درمان واریس ساق پا است. در طی سال های طولانی، متخصصان تلاش کردهاند تا روش اسکلروتراپی بهتر و امنتر شده و به بیماران نتیجه بهتری بدهند. امروزه متخصص واریس پا از این روش برای درمان رگهای واریس کوچک و رگ های عنکبوتی استفاده می کنند. اگر اسکلروتراپی انجام دهید، موارد زیر برای شما اتفاق میافتد:
- متخصص واریس پا یک ماده شیمیایی به رگ های واریسی تزریق کرده که باعث تحریک دیواره رگ میشود. تزریق در مکان های مختلف در طول رگ انجام می شود.
- بعد از تزریق، متخصص واریس پا ممکن است محل تزریق را ماساژ دهد.
- سپس باید در هر دو پا جوراب واریس بپوشید.
- برای مدتی معاینه میشوید و بعد از آن میتوانید به منزل بروید.
- برای اینکه عوارض جانبی رخ ندهد، باید روزانه پیاده روی کنید و طبق دستور متخصص از جوراب واریس استفاده کنید. اکثر بیماران از جوراب واریس پا به مدت دو تا سه هفته استفاده میکنند.
- میتوانید پس از یک روز کار های روزانه خود را انجام دهید.
اسکلروتراپی باعث میشود تا دیواره های رگ به هم بچسبند، به طوری که خون نمیتواند در آن جریان پیدا کند. این باعث بهتر شدن جریان خون در پایی که تحت درمان است شده و ورم را کاهش میدهد.
رگ های عنکبوتی معمولا بین سه تا شش هفته بهبود پیدا می کنند در حالی که بهبود رگ های واریسی بین سه تا چهار ماه طول می کشد. برای بهترین نتیجه، بهتر است بین دو تا سه جلسه انجام شود. در این جلسه های درمانی نیازی به بیهوشی نیست. پیشنهاد مطالعه: فوم اسکلروتراپی
لیزر درمانی :
متخصص واریس پا برای درمان رگ های واریسی و عنکبوتی، از لیزر استفاده می کنند. متخصصان لیزر را به سمت رگ های شما می گیرند. رگ های عنکبوتی کوچکتر بلافاصله ناپدید شده ولی رگ های عنکبوتی و واریسی بزرگتر تیره تر می شوند و شما بین یک تا سه ماه آنها را می بینید. برای درمان کامل، سه جلسه یا بیشتر لازم است. اکثر بیماران بعد از یک روز میتوانند کارهای روزانه خود را انجام دهند.
بعد از هر جلسه، بعضی از بیماران لازم است از جوراب واریس استفاده کنند. همه بیماران باید از محل لیزر شده به مدت سه تا چهار هفته در برابر نور خورشید محافظت کنند. این از بیشتر شدن لکه های تیره جلوگیری می کند. محافظت از پوست در برابر خورشید به صورت دائم از بروز رگهای واریسی و عنکبوتی و سرطان پوست جلوگیری میکند.
لیزر درمانی درون رگ و حذف رگ با فرکانس رادیویی :
این دو روش از روش های جدید بوده که معمولا لازم است با عمل جراحی رگ جدا شود. هر دو روش در درون رگ عمل کرده و رگ را از بین میبرند. متخصص واریس پا از لیزر درمانی برای رگهای واریسی و عنکبوتی کوچکتر و از فرکانس رادیویی برای رگ های بزرگتر استفاده میکنند.
در حین درمان این اتفاق ها میافتند:
- در محل درمان از بیحسی موضعی استفاده میشود که باعث ورم نیز میشود.
- متخصص واریس پا با ایجاد یک برش در پوست شما یک لیزر فیبری یا یک کاتتر در رگ شما قرار میدهد.
- سپس متخصص دستگاه لیزر یا فرکانس رادیویی را روشن کرده و باعث میشود تا رگ داغ و شل شده و بسته شود. این داغی به ناحیه های دیگر آسیبی نمیزند.
- بعد از درمان باید در هر پا جوراب واریسی بپوشید.
- بعد از معاینه می توانید به منزل بروید.
- برای جلوگیری از بروز عوارض جانبی، بهتر است هر روز پیاده روی کنید و از جوراب واریسی استفاده کنید.
- بعد از یک روز میتوانید همه کارهای روزانه خود را انجام دهید.
با انجام دادن هر یک از روشها حدود یک سال طول میکشد تا رگ ها خوب شوند. برای اینکه بهترین نتیجه را از درمان بگیرید، بهتر است بیشتر از یک جلسه درمانی انجام دهید.
بررسیهای فیزیکی لازم قبل از درمان :
سوال پیش می آید که آیا درمان رگها برای شما امن بوده یا خیر؟ بررسی فیزیکی فرد قبل از درمان به متخصص شما کمک میکند تا بتواند بهتر تصمیم را بگیرد. در این بررسی متخصص با دقت به رگها شما نگاه می کند و از سابقه بیماریهای شما می پرسد. تست هایی مثل سونوگرافی داپلر جریان خون شما را در رگ نشان میدهد. پلتیسموگراف از یک دستبند فشار خون برای تشخیص جریان خون غیر عادی استفاده می کند.
بعد از بررسی همه اطلاعات، متخصص تصمیم می گیرد که آیا درمان برای ما مناسب بوده و اینکه از کدام روش درمانی استفاده کند. معمولا برای کاهش عوارض جانبی و تاثیر گذاری بیشتر، بیش از یک روش پیشنهاد می شود. اگر روش درمانی واریس ساق پا پیشنهاد شد، حتما از اینکه بیمه هزینه درمان را پوشش میدهد مطمئن شوید، چون ممکن است اگر درمان برای زیبایی باشد، خودتان مجبور شوید هزینه را بپردازید.
مهارت کلید رسیدن به بهترین نتیجه است :
نتیجهای که شما از درمان خود مشاهده می کنید وابسته به مهارت متخصص شما دارد، چون این متخصصان در طی سالها روش های بهتر و امنتری برای درمان این رگ ها پیدا کردهاند.
برای تشخیص نوع و شدت واریس ساق پا و انتخاب بهترین روش درمان، مشاوره تخصصی بگیرید
سوالات متداول
۱. آیا واریس ساق پا بعد از درمان دوباره برمیگردد؟
رگ واریسی که درمان شده دیگر برنمیگردد، اما ممکن است رگهای دیگری در آینده واریسی شوند. احتمال عود در افرادی که سابقه خانوادگی قوی دارند یا عوامل خطر (مثل ایستادن طولانیمدت) را رفع نکردهاند بیشتر است. پیگیری سالانه با متخصص و رعایت نکات پیشگیرانه احتمال عود را به حداقل میرساند.
۲. آیا ورزشهای سنگین واریس ساق پا را بدتر میکند؟
ورزشهایی مانند وزنهبرداری سنگین و اسکوات با بار زیاد فشار داخل شکمی را بالا میبرند و میتوانند واریس را تشدید کنند. اما ورزشهای هوازی مثل پیادهروی، شنا و دوچرخهسواری عضلات ساق را تقویت کرده و به پمپاژ بهتر خون کمک میکنند. اگر واریس دارید، قبل از شروع هر برنامه ورزشی با متخصص مشورت کنید.
۳. تفاوت درد واریس ساق با لخته خون (DVT) چیست؟
درد واریس معمولاً دوطرفه، مبهم و تدریجی است و با بالا بردن پاها بهتر میشود. اما DVT اغلب یکطرفه و ناگهانی است، همراه با تورم شدید، قرمزی و گرمای موضعی در ساق. DVT یک اورژانس پزشکی است و اگر این علائم را دارید باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.
۴. آیا بیمه هزینه درمان واریس ساق پا را پوشش میدهد؟
اگر درمان به دلیل پزشکی (درد، تورم، زخم، خطر لخته) انجام شود، بسیاری از بیمهها هزینه را پوشش میدهند. اما اگر درمان صرفاً زیبایی باشد، معمولاً تحت پوشش بیمه قرار نمیگیرد. قبل از شروع درمان، با بیمه خود هماهنگ کنید.
۵. آیا واریس ساق پا در مردان هم شایع است؟
بله. حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد مردان به واریس مبتلا میشوند. مردانی که شغل ایستاده دارند (مثل آشپزها، جراحان، نگهبانان) یا اضافهوزن دارند، بیشتر در معرض خطر هستند. متأسفانه بسیاری از مردان بهدلیل بیتوجهی دیرتر از زنان مراجعه میکنند و واریسشان در مراحل پیشرفتهتری تشخیص داده میشود.
دکتر آرمین مرعشیزاده، فوقتخصص قلب و عروق با بیش از ۲۵ سال تجربه در درمان واریس
