آنژیوپلاستی عروق کرونر، روش درمانی است که از طریق آن، عروق دچار تنگی یا انسداد را باز می کنیم. در آنژیوپلاستی یک بالن را به محل تنگی فرستاده و به صورت موقت باد می کنیم، که این امر به بازگشایی عروق کمک می کند.

آنژیوپلاستی، اغلب (تقریباً در تمامی موارد به جز در موارد خاص) شامل تعبیه استنت (فنر) نیز می شود، که این استنت در باز کردن عروق، و همچنین کاهش احتمال تنگی مجدد، بسیار موثر می باشد. سطح داخلی برخی از استنت ها با دارویی پوشیده شده است، که این دارو به مرور زمان و به آهستگی در خون بیمار آزاد می شود، و از تنگ شدن مجدد استنت جلوگیری می کند. به این نوع استنت ها، استنت ‌های دارویی گفته می شود. امروزه اغلب استنت هایی که استفاده می‌شوند، از این نوع می باشند. نسل اول استنت هایی که طراحی شده بودند، فاقد این دارو بودند و به آنها استنت های برهنه یا بدون پوشش دارویی نیز گفته می شد.

آنژیوپلاستی می تواند منجر به بهبود علائم ناشی از تنگی عروق، از جمله درد سینه و تنگی نفس شود. همچنین از آنژیوپلاستی، به صورت اورژانس، در موارد حمله ی حاد قلبی نیز استفاده می شود، که از این طریق می توان رگی را که به صورت ناگهانی دچار انسداد شده است، باز کرد. هر چقدر زودتر این اقدام انجام شود، میزان آسیب به عضله قلب کمتر خواهد بود.

خطرات سی تی آنژیو چیست؟

چرا آنژیوپلاستی انجام می شود؟

آنژیوپلاستی در درمان آترواسکلروز (تصلب شرایین) استفاده می شود. همانطور که قبلا ذکر شد، آترواسکلروز به تجمع چربی و ایجاد پلاک های چربی و تنگی در عروق گفته می شود. هر گاه درد قفسه ی سینه یا علائم مربوط به تنگی عروق، به درمان مناسب دارویی و تغییر سبک زندگی پاسخ ندهند، یا در موارد حمله ی حاد قلبی، پزشک ممکن است به شما پیشنهاد انجام آنژیوپلاستی بدهد. هر چند در مواردی نیز ممکن است به جای آنژیوپلاستی، به شما پیشنهاد عمل باز قلب (بایپس کرونر) داده شود.

در موارد زیر ممکن است بایپس کرونر گزینه ی بهتری از آنژیوپلاستی باشد:

در کل تصمیم گیری در مورد انتخاب بین آنژیوپلاستی و بایپس عروق کرونر، به چندین فاکتور بستگی دارد. که از جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:

سن بیمار، میزان درگیری عروق کرونر، میزان پمپاژ عضله ی قلب، بیماری های همراه از جمله دیابت، بیماری های مزمن ریوی، نارسایی مزمن کلیه. و در نهایت تصمیم بیمار، بعد از توضیح کامل در مورد مزایا و معایب هر یک از دو روش، بیمار است که تصمیم نهایی را در زمینه انتخاب نحوه درمانی می گیرد.

خطرات آنژیوپلاستی عروق کرونر

با وجود اینکه آنژیوپلاستی عروق کرونر، نسبت به عمل بایپس، کمتر تهاجمی می باشد ولیکن این روش درمانی نیز خطراتی را دارد:

خیلی مهم است که داروی ضد پلاکتی که به شما تجویز می شود را طبق دستور مصرف کرده و مدت زمان مصرف آنها نیز بر اساس نوع فنر، ریسک خونریزی و چند پارامتر دیگر توسط پزشک تعیین می شود. از جمله دارو های ضد پلاکتی می توان به آسپرین، کلوپیروگرل (پلاویکس)، تیکاگرلور و پراشوگرل اشاره کرد.

هر چند بعضاً می تواند با عوارض مهمی همراه باشد. (خصوصا در مواردی که آنژیوپلاستی از طریق کشاله ران انجام شده باشد) و نیازمند تزریق خون و حتی اقدامات جراحی باشد.

برادی ‌کاردی (کند شدن ضربان قلب)

آمادگی قبل از آنژیوپلاستی

آنژیوگرافی عروق کرونر، روش تشخیص استاندارد جهت تشخیص تنگی و گرفتگی عروق کرونر قلب می باشد. چنانچه در آنژیوگرافی انجام شده، تنگی عروق کرونر برای شما تشخیص داده شود، و در صورتی که امکان باز شدن رگ دچار تنگی، از طریق آنژیوپلاستی امکان پذیر باشد، اغلب در همان نوبت آنژیوپلاستی برای شما انجام خواهد شد.

هر چند در مواردی ممکن است بعد از اتمام آنژیوگرافی، آنژیوپلاستی در همان نوبت انجام نشود و شما از کتلب به بخش منتقل شوید و در مورد انتخاب های درمانی از قبیل بایپس قلبی، یا آنژیوپلاستی، با شما و خانواده ی شما صحبت شود. و همچنین بعضاً مشاوره ی جراحی قلب نیز صورت پذیرد. و چنانچه در نهایت تصمیم به آنژیوپلاستی عروق کرونر گرفته شود، در یک نوبت دیگر جهت انجام آنژیوپلاستی اقدام شود. (این حالت اغلب درمورد کیس های پیچیده تر صورت می گیرد).

روش انجام آنژیوپلاستی قلب

قرار نیست که بدن شما با چاقو باز شود. فقط یک سوراخ کوچک در کشاله ی ران یا دست شما، در محلی که سوزن وارد شریان می شود، ایجاد شده که از طریق آن لوله ی پلاستیکی کوچکی به نام شیت، در عروق شما قرار داده می شود. سپس از این طریق کتتر (لوله ی مخصوص بلند) وارد رگ شما شده و به سمت قلب و در نهایت شریان کرونر هدایت می شود.

حرکت کاتتر در عروق شما نباید منجر به احساس درد شود. و معمولا شما حرکت آن را در بدن احساس نمی کنید. آنژیوپلاستی ممکن است از ۱۵ دقیقه تا چند ساعت طول بکشد. و طول مدت آن بستگی به تعداد عروق دچار تنگی و همچنین میزان سختی انجام کار دارد. آنژیوپلاستی توسط متخصص قلب که فلوشیپ اقدامات مداخله ای دارد انجام می شود. تیم پزشکی همراه شامل تکنسین رادیولوژی، پرستار و کمک پزشک می باشد. آنژیوپلاستی در اتاق عمل مخصوصی به نام کتلب انجام می شود.

 امروزه ما اکثر موارد آنژیوپلاستی را از طریق دست انجام می دهیم. هر چند در برخی موارد ممکن است نیاز به انجام آنژیوپلاستی از طریق کشاله ران می باشد یا بعضا از طریق هر دو شریان کشاله ی ران و دست انجام شود. چسب های مخصوصی روی قفسه ی سینه ی شما قرار داده می شود تا در حین انجام کار نوار قلب شما مانیتور شود. در طی انجام پروسیجر شما بیهوش نیستید ممکن است به شما کمی داروی آرام بخش تجویز شود.

از طریق راه وریدی به شما داروی رقیق کننده خون (هپارین) تجویز می شود. سپس از طریق لوله ی پلاستیکی مخصوص (شیت) که در رگ شما قرار داده شده است، کاتتر به سمت شریان قلب و عروق کرونر هدایت می شود. سپس یک وایر (سیم باریک) از طریق کاتتر، وارد رگ قلب شما شده و این سیم در رگ قلب شما هدایت شده تا از محل تنگی عبور کند. سپس از طریق کاتتر، مقداری ماده حاجب تزریق شده، که به پزشک کمک می کند که محل تنگی را مشخص کند. سپس روی سیم نازک (وایر) که وارد رگ شما شده است، بالن به سمت رگ قلب و محل تنگی هدایت می شود. وقتی بالن به محل تنگی رسید، باد می شود و برای حدود ۳۰ ثانیه بالن باد می ماند و سپس باد آن تخلیه می شود. که این امر منجر به باز شدن تنگی می شود . ممکن است چندین نوبت نیاز به انجام این کار باشد.

سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر

استنت یا فنر چیست؟

اکثر بیمارانی که تحت آنژیوپلاستی قرار می گیرند، برای آنها، در محل تنگی استنت (فنر) نیز تعبیه می شود. معمولا استنت بعد از اینکه تنگی با بالن باز شد، در محل تنگی قرار داده می شود. استنت روی یک بالن خالی کار گذاشته شده است. سپس استنت و بالن درون آن را از طریق سیم نازکی که در رگ قلب شما وجود دارد، به محل تنگی می رسانیم. سپس با باد کردن بالن استنت که تا این لحظه مشابه فنر بسته بوده، باز شده و در محل تنگی قرار می گیرد و از طریق بالن به دیواره رگ چسبانده می شود. با خالی کردن بالن، استنت در محل باقی مانده و بالن را خارج می کنیم.

استنت برای همیشه در رگ شما باقی خواهد ماند، و جریان خون به قلب شما را بهبود می بخشد. بعد از گذشت چندین ماه، سطح داخلی استنت با سلول های بدن شما پوشیده خواهد شد، و عملا جزئی از بدن شما خواهد شد. بعد از خروج بالن تصاویر بیشتری گرفته می شود (آنژیوگرافی) تا جریان خون در رگی که به تازگی باز شده است، مورد ارزیابی قرار گیرد. در نهایت کاتتر خارج شده و پروسیجر خاتمه می یابد. بعد از تعبیه استنت لازم است که به صورت طولانی مدت، داروی ضد پلاکت از قبیل آسپرین و پلاویکس دریافت نمایید. که این داروها از ایجاد لخته در محل استنت جلوگیری می کند.

مراقبت های بعد از آنژیوپلاستی

اگر آنژیوپلاستی به دنبال سکته ی قلبی نبوده باشد، شما برای ۲۴ ساعت بستری خواهید شد و قلب شما مانیتور می شود و فردای روز آنژیوپلاستی مرخص می شوید. در صورتی که آنژیوپلاستی به علت سکته ی قلبی انجام شده باشد، ممکن است که لازم باشد که شما برای چندین روز در یبمارستان بستری باشید.

بعد از ترخیص معمولا شما قادر خواهید بود بعد از یک هفته از زمان آنژیوپلاستی، به محل کار خود بازگردید. وقتی به خانه رفتید، مقدار زیادی مایعات مصرف کنید. که به خروج ماده حاجب از بدن شما کمک خواهد کرد. در مورد محدودیت فعالیت از پزشک خود سوال بپرسید.

در صورت وقوع موارد زیر سریعاً به پزشک خود اطلاع دهید:

  1. اگر محل آنژیو دچار خونریزی یا تورم شدید شده باشد.
  2. درد افزایش یابنده در محل آنژیوگرافی
  3. اگر محل آنژیوگرافی، علائم عفونت از قبیل قرمزی یا ترشح داشته باشد، یا اگر دچار تب شدید.
  4. اگر در دست یا پایی که از طریق آن، آنژیوپلاستی انجام شده است، تغییر رنگ، تغییر دما و یا احساس ضعف یا بی حسی کردید.
  5. اگر دچار درد سینه یا تنگی نفس شدید شدید.

داروهای رقیق کننده خون

بسیار مهم است که دستورات پزشک خود را در مورد نحوه ی مصرف داروهای رقیق کننده ی خون (آسپرین، پلاویکس و داروهای مشابه) به دقت اجرا کنید. اکثر بیمارانی که تحت آنژیوپلاستی قرار می گیرند، لازم است آسپرین را تا آخر عمر مصرف کنند. در بیمارانی که برای آنها استنت تعبیه شده است، اغلب لازم است حداقل برای یک سال، داروی رقیق کننده خون دیگری به جز آسپرین نیز دریافت نمایند. مثل پلاویکس یا سایر داروهای مشابه.

اگر لازم است طی  این مدت شما تحت عمل جراحی غیر قلبی قرار بگیرید، حتما قبل از قطع دارو با پزشک خود مشورت کنید.

جمع بندی:

آنژیوپلاستی جریان خون به قلب شما را، به میزان قابل توجهی افزایش داده و علائم شما از قبیل درد سینه را کاهش می‌دهد. و توانایی انجام فعالیت فیزیکی در شما افزایش خواهد یافت. انجام آنژیوپلاستی و تعبیه استنت، به این معنی نیست که بیماری قلبی شما به صورت کامل برطرف شده است. و لازم است که شما یک سبک زندگی سالم داشته باشید و داروهای تجویز شده را نیز طبق نظر پزشک مصرف کنید.

زمان مراجعه به پزشک متخصص قلب

آنژیوپلاستی موفق به این معنی است که دیگر شما نیازی به عمل باز قلب (بایپس عروق کرونر) ندارید. در عمل بایپس، شریان یا ورید از محل دیگری از بدن شما برداشته می شود و به رگ قلب شما، بعد از محل تنگی پیوند زده می شود. این عمل نیازمند این است که قفسه سینه ی شما باز شود و ریکاوری و دوران نقاهت بعد از عمل بایپس، بسیار طولانی تر و سخت تر می باشد.

اگر مجددا دچار علائمی از قبیل درد سینه و یا تنگی نفس شدید، حتما به پزشک خود اطلاع دهید. بعد از آنژیوپلاستی جهت حفظ سلامتی قلب باید: سیگار را ترک کنید، کلسترول خود را کاهش دهید، وزن مناسب خود را حفظ کنید، ورزش منظم داشته باشید و چنانچه به دیابت و یا فشار خون مبتلا هستید، به خوبی آنها را درمان و یا کنترل کنید.

بهبودی و بازگشت به فعالیت های عادی

بیمارانی که تحت درمان غیر اورژانسی قرار می گیرند، احتمالاً یک شب در بیمارستان، تحت مراقبت قرار می گیرند. آن ها ممکن است در همان روز های اول پس از عمل، به فعالیت های معمولی و روزانه ی خود برگردند. ممکن است برای بیماران، در محل قرارگیری کاتتر، کبودی یا تغییر رنگ، و همچنین احساس درد در هنگام فشار مشاهده شود و برای چند روز، احساس خستگی بیش از حد معمول داشته باشند. آن ها باید برای از بین بردن اثر هر گونه ماده ی کانتراست (ماده حاجب پزشکی)، مایعات زیادی بنوشند.

پزشک، حدود یک هفته پس از عمل به شما اجازه ی بازگشت به فعالیت‌ های کم، و کار روزانه را می دهد، اما شما باید در این مدت، از انجام فعالیت هایی که باعث تنگی نفس یا درد در قفسه سینه می شود، خودداری کنید. حدود سه تا چهار هفته پس از عمل، معمولاً شروع فعالیت بدنی شدید و بلند کردن اجسام سنگین، بی خطر خواهد بود.

همچنین پزشک برای برخی از بیماران، تغییر سبک زندگی را توصیه می کند. این تغییر می تواند شامل ورزش کردن، ترک سیگار و داشتن یک رژیم غذایی سالم باشد. بیمارانی که به علت حمله قلبی، تحت عمل استنت قرار می گیرند، ممکن است بهبودی متفاوتی داشته باشند. یعنی مدت زمان ماندن آن ها در بیمارستان و همچنین بازگشت آن ها به فعالیت های عادی و روزمره، بیشتر طول خواهد کشید.

تفاوت مرگ ناگهانی قلبی و حمله قلبی

در طول دوره نقاهت، در صورت مشاهده موارد زیر، باید به پزشک مراجعه کنید:

بهتر است بعد از عمل، برای اطمینان از بهبود محل قرارگیری کاتتر، حداقل یک جلسه به پزشک مراجعه کنید. معمولاً چند هفته بعد از انجام عمل، تست استرس انجام می شود. این تست به پزشک، در تصمیم گیری برای شروع فعالیت های مناسب، و توصیه های ورزشی  شما، کمک می کند.

بیماران باید با توجه به استنت استفاده شده، تحت نظارت قرار گیرند، تا پزشک از این که استنت به درستی کار می کند و در جای مناسب قرار دارد، مطمئن شود. چند هفته پس از عمل، استنت های لوله تنفسی، از طریق برونکوسکوپی، بررسی می شود. در برخی موارد، اشعه ایکس قفسه سینه، یا سی تی اسکن تجویز می شود. برای اطمینان از اینکه پیوند استنت چندین هفته پس از قرار دادن آن، نشتی ندارد و احتمالاً برای طولانی مدت، مشکلی پیش نخواهد آمد، آزمایش سی تی آنژیوگرافی یا سونوگرافی انجام می دهد. اگر نشتی یا مسئله دیگری رخ دهد، ممکن است لازم باشد استنت به طور مداوم کنترل شود، و اگر نشت شدید باشد، شما به جراحی نیاز دارید.

رژیم غذایی مناسب بعد از آنژیوپلاستی / استنت گذاری

شما پس از آنژیوپلاستی / استنت گذاری، باید بر روی داشتن یک رژیم غذایی سالم تمرکز کنید. رژیم غذایی سالم با کمک به بهبودی بدن شما، خطر ابتلا به عوارض و همچنین خطر تجمع مجدد پلاک، در عروق شما را کاهش می دهد.بسیاری از مطالعات نشان داده است که یک رژیم غذایی غنی از میوه ها، سبزیجات، غلات کامل، مغز ها و دانه ها می تواند خطر ابتلا به بیماری قلبی را کاهش دهد.

در حالت ایده آل، رژیم غذایی شما باید شامل موارد زیر باشد:

با توجه به انرژی مورد نیاز بدن شما، هدف ما این است که شما ۲ وعده میوه، ۵ وعده سبزیجات و ۴ وعده یا بیشتر، غلات، در یک رژیم غذایی مصرف کنید. نکات دیگری که به شما کمک می کند عبارتند از:

  • مصرف نمک را کاهش دهید : هنگام پخت و پز تا حد ممکن از نمک استفاده نکنید، زیرا به کاهش فشار خون کمک کرده، و از تجمع مایعات در بدن جلوگیری می کند.
  • از خوردن غذاهای شیرین بپرهیزید : این غذاها، اغلب جایگزین غذاهای سالم می شوند و می توانند باعث افزایش وزن شوند.
آیا من باید آنژیوگرافی انجام دهم؟

بعد از آنژیوپلاستی / استنت گذاری، چه داروهایی مصرف کنم؟

بعد از آنژیوپلاستی / استنت گذاری، برای کاهش خطر عوارض عمل و جلوگیری از مشکلات مشابه، دارو تجویز می شود. هنگامی که در تمام زمینه های زندگی خود سالم هستید – به عنوان مثال، ورزش می کنید، سیگار را ترک کردید و رژیم غذایی سالمی دارید – داروها بهترین نتیجه را دارند.

به طور کلی، یک یا چند نوع از دارو های زیر برای شما تجویز می شود:

پس از آنژیوپلاستی / استنت گذاری کرونر، چگونه می توانم به فعالیت های منظم و عادی خود برگردم؟

در حالی که پس از آنژیوپلاستی / استنت گذاری در حال بهبودی هستید، باید آرام آرام به فعالیت های منظم خود برگردید.

  • رانندگی : اگر حمله قلبی نداشته اید، ۲ روز پس از جراحی، می توانید دوباره رانندگی کنید. اما اگر علت عمل شما حمله قلبی بوده است، برای تصمیم گیری در مورد رانندگی، با پزشک خود مشورت کنید. همچنین، اگر شما راننده ی یک وسیله نقلیه عمومی، از جمله تاکسی هستید، به مدت ۴ هفته نباید رانندگی کنید و نیاز به ترخیص از پزشک دارید.
  • بلند کردن اجسام سنگین : از بلند کردن اجسام سنگین تر از ۵ کیلوگرم، به مدت ۱ هفته، بهتر است خود داری کنید. اگر هر کدام از فعالیت کاری یا تفریحی شما، شامل فعالیت بدنی سنگین است، این موارد را با پزشک یا تیم توان بخشی قلب، در میان بگذارید.
  • مسافرت : فلزیاب های مورد استفاده در فرودگاه ها و سایر مناطق غربالگری، بر استنت ها تأثیر نمی گذارد. و یا استنت شما باعث خاموش شدن ردیاب های فلزی نمی شود.

عوارض احتمالی، نارسایی استنت

طبق بررسی هایی که در مقاله قبلی مطرح شد، خطرات احتمالی مرتبط با آنژیوپلاستی و قرار دادن استنت عبارتند از:

سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر چیست؟

لخته شدن خون به علت توقف مصرف داروهای رقیق کننده خونی، که برای شما تجویز شده است، رخ می دهد. این پدیده، می تواند منجر به عواقب جدی، گاهی کشنده، از جمله حمله قلبی، سکته مغزی یا ترومبوآمبولی وریدی شود. درد قفسه سینه می تواند، نشان دهنده ی مسدود شدن دوباره ی شریان – بیماری معروف به رستنوسیس (Restenosis) – باشد. لذا باید جدی گرفته شود.

این بیماری، به چند روش، قابل کنترل است:

  • استنت گذاری مجدد / گسترش مجدد استنت
  • دارو های مکمل
  • تغییر سبک زندگی، برای کنترل بیماری عروق کرونر

برخی از بیماران، ممکن است به جراحی احتیاج داشته باشند. جراحی بای پس سرخرگ کرونری (CABG) که یکی از گزینه های جراحی است، با گرفتن یک رگ خونی سالم، از عضو دیگر در بدن بیمار و استفاده از آن برای دور زدن شریان مسدود شده، با اتصال یک انتهای آن در بالای ناحیه مسدود شده و سر دیگر آن، در زیر آن ناحیه، اجازه می دهد خون، از راه رگی که به تازگی پیوند زده شده است، جریان داشته باشد.

طول عمر بیماران آنژیوپلاستی

حتی اگر احتمال انسداد مجدد “استنت های شستشوی دارویی” بیشتر باشد، بیشتر مطالعات نشان داده است که حدود چهار تا پنج سال پس از استنت گذاری، خطر انسداد مجدد برای هر دو نوع استنت حدود ۱ تا ۲ درصد است.

همچنین، ثابت شده است اگر در عروق کرونری، که به تازگی باز شده است، استنت قرار دهیم، احتمال این که نیاز به تکرار روش آنژیوپلاستی داشته باشیم، کاهش می یابد. محققان دریافتند که استنت ها در طولانی مدت، هیچ تأثیری در مرگ افراد ندارند.


دکتر مرعشی زاده متخصص قلب در تهران

فهرست مطالب

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 2 روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
پرسش از دکتر