زمانی که خون درون بدن جریان پیدا می کند، شریان ها آن را از قلب می گیرند و رگ ها آن را به قلب باز می گردانند. رگ ها حاوی دریچه هایی هستند که خون را از برگشتن به پاها و جمع شدن در آنها، باز می دارند. زمانی که این دریچه ها ضعیف و معیوب می شوند، رگ های واریسی تشکیل می شوند.
ناراحتی ناشی از رگ های واریسی از درد خفیف گرفته تا درد شدید، می تواند متفاوت باشد و علائم آن شامل خستگی، سنگینی و ورم می باشد. ورم می تواند به شکل مقداری پُف در اطراف زانو یا اِدم شدید از زانو تا مچ پا باشد. درمان ورم پاها بر اثر رگ های واریسی، برای جلوگیری از درد و ناراحتی مزمن، ضروری است. در ادامه مطلب به 4 روش درمانی برای درمان رگ های واریسی اشاره شده است.
ورم رگ پا یعنی چه و چرا اتفاق میافتد؟
پیش از هر چیز باید دو حالت را از هم جدا کنیم، چون درمانشان فرق میکند.
رگی که زیر پوست پیچخورده، آبی یا بنفش و برآمده دیده میشود. این همان واریس است.
ساق و مچ پف میکنند، جوراب رد میاندازد و کفش تنگ میشود. این ادم است.
این دو اغلب با هم دیده میشوند اما یکی نیستند و ممکن است یکی بدون دیگری وجود داشته باشد.
مکانیسم پشت هر دو
داخل سیاهرگهای پا دریچههای یکطرفهای وجود دارند که خون را به سمت قلب هدایت میکنند و اجازهی برگشتش را نمیدهند. وقتی این دریچهها نارسا میشوند، خون در رگ پس میزند.
پیامد این پس زدن دو چیز است. اول، فشار داخل رگ بالا میرود و دیواره کشیده میشود؛ رگ گشاد و پیچخورده میشود و برجستگی ایجاد میگردد. دوم، همین فشار بالا باعث میشود مایع از دیوارهی مویرگها به بافت اطراف نشت کند و ورم ایجاد شود.
چرا معمولاً پای چپ بیشتر درگیر میشود؟
این سوالی است که بسیاری میپرسند و پاسخ آناتومیک روشنی دارد.
سیاهرگ اصلی پای چپ در مسیر بازگشت به قلب، از زیر یک شریان بزرگ عبور میکند و در همان نقطه تحت فشار قرار میگیرد. این فشار مکانیکی باعث میشود تخلیهی خون از پای چپ کمی سختتر از پای راست باشد. نتیجهاش این است که واریس و ورم در سمت چپ کمی شایعتر دیده میشوند.
یک استثنای مهم: اگر ورم یک پا بهطور ناگهانی و در عرض چند ساعت تا چند روز ایجاد شود، همراه با درد، گرمی و قرمزی، این دیگر الگوی واریس نیست و باید فوری بررسی شود. جزئیات را در مقالهی لخته خون در پا بخوانید.
آیا ورم پای شما واقعاً از واریس است؟
ورم پا علل متعددی دارد و واریس فقط یکی از آنهاست. این تفکیک کمک میکند بدانید موضوع را با کدام تخصص مطرح کنید.
| نشانه | به نفع کدام علت |
|---|---|
| در پایان روز بیشتر، صبحها کمتر | وریدی |
| با بالا نگه داشتن پا واضحاً کم میشود | وریدی |
| یک پا بیشتر از دیگری | وریدی |
| همراه با رگهای برجسته و احساس سنگینی | وریدی |
| هر دو پا قرینه و با بالا بردن پا کم نمیشود | علل سیستمیک (قلبی، کلیوی، کبدی) |
| همراه با تنگی نفس یا خستگی غیرعادی | نیازمند بررسی قلبی |
| پس از شروع داروی جدید ایجاد شده | احتمال عارضه دارویی |
| همراه با افزایش وزن، خشکی پوست، احساس سرما | احتمال کمکاری تیروئید |
تفکیک نهایی با معاینه و در صورت لزوم سونوگرافی داپلر انجام میشود.
مطمئن نیستید ورم پایتان از رگ است یا علت دیگری دارد؟
ورم پا بعد از درمان واریس؛ طبیعی است یا نه؟
این پرسش را بیمارانی میپرسند که تازه درمان شدهاند و انتظار داشتند ورمشان فوراً برطرف شود. پاسخ کوتاه: مقداری ورم پس از درمان طبیعی است و بخشی از روند بهبود محسوب میشود.
بعد از اسکلروتراپی
تزریق مادهی اسکلروزان یک واکنش التهابی کنترلشده در رگ ایجاد میکند و همین التهاب است که باعث بسته شدن رگ میشود. بنابراین تورم موضعی، سفتی مختصر در مسیر رگ و گاهی تغییر رنگ، بخشی از روند مورد انتظار است و معمولاً طی چند هفته کم میشود. پوشیدن منظم جوراب فشاری در این دوره بیشترین کمک را میکند.
بعد از لیزر یا رادیوفرکوئنسی
در این روشها هم مقداری ورم و کبودی در مسیر رگ درمانشده طبیعی است و معمولاً طی یک تا دو هفته فروکش میکند.
چه زمانی طبیعی نیست: اگر ورم بهجای کم شدن روزبهروز بیشتر شود، اگر فقط یک پا بهطور ناگهانی متورم و دردناک شود، اگر تب داشته باشید یا درد شدید و فزاینده باشد — سریع با پزشک درمانکننده تماس بگیرید.
آیا جوراب واریس خودش باعث ورم میشود؟
اگر جوراب درست انتخاب شده باشد، خیر. اما جوراب با سایز نامناسب یا کلاس فشار اشتباه میتواند در بالای ساق حلقه بیندازد و بهجای کمک، جریان را محدود کند و ورم زیر آن ناحیه ایجاد کند.
نشانهی اشتباه بودن جوراب: رد عمیقی روی پوست میگذارد، پایین میلغزد، یا پس از پوشیدن احساس بیحسی و گزگز ایجاد میکند. در این حالت جوراب باید تعویض شود
درمان خانگی ورم رگ پا
تغییرات سبک زندگی، روشی محافظه کارانه برای درمان ورم پاها است که به بهبود کیفیت زندگی کمک می کند. اقداماتی که به طور ویژه می توانید برای کمک به درمان علائم خود انجام دهید، عبارتند از:
- کاهش وزن: کاهش وزن، فشار روی رگ ها را کم می کند و به جلوگیری از تشکیل رگ های واریسی جدید کمک می کند.
- ورزش: حرکت عضلات پاها، باعث بهبود حجم عضلانی و گردش خون می شود.
- برای مدت زمانی طولانی نایستید یا ننشینید. همان طور که یک سبک زندگی ساکن می تواند باعث بروز مشکلات پا شود، ایستادن تمام مدت نیز می تواند مشکلاتی برای پا به وجود آورد. سعی کنید در بین کار استراحت کنید، راه بروید یا بنشینید یا مراقب کفش هایی که می پوشید باشید. پوشیدن کفش های پاشنه بلند در تمام طول روز، می تواند مشکل شما را شدیدتر کند.
- پاهای خود را به صورت ضربدری روی هم قرار ندهید. ضربدری قرار دادن پاها به هنگام نشستن، جریان خون را محدود می کند و علائم را تشدید می کند.
- پاهای خود را بالا ببرید: در انتهای روز، سعی کنید پاهای خود را در بالاتر از سطح قلب خود قرار دهید. این کار به تسکین قرمزی و ورم کمک می کند.
- لباس های آزاد بپوشید. پوشیدن لباسهای تنگ در اطراف مچ، ران و ساق پا، جریان خون را محدود می کند.
فشار درمانی برای درمان ورم پا
اگر تغییرات سبک زندگی به تنهایی، کمکی به حل مشکل شما نمی کند، پزشک ممکن است فشار درمانی را تجویز کند. زمانی که راه می روید، ساق پای شما کشیده و منقبض می شود و خون را به طرف قلب بر می گرداند. جوراب های فشاری به ساق پاها کمک می کند خون را به صورت مؤثرتری به گردش درآورند.
این جوراب ها همچنین با فشرده کردن رگ های واریسی و کاهش جریان خون بازگشتی، عملکرد دریچه را بهبود می بخشند. بهبود گردش خون، بسیاری از علائم دردناک مانند سوزش و التهاب را کاهش می دهد. فشار درمانی یکی از آسانترین روش های درمان ورم پاست، که برای تسکین درد و ورم از آن استفاده می شود.
روش های کم تهاجمی درمان ورم پا
زمانی که التهاب و دیگر علائم رگ های واریسی، کیفیت زندگی شما را تحت تأثیر قرار می دهد، زمان کمک گرفتن از پزشک فرا رسیده است. رگ های واریسی، اصل مشکل هستند و باید آن ها را از بین برد. روش های درمانی کم تهاجمی در مطب پزشک انجام می شوند و دوران نقاهت آنها بسیار کوتاه است. دو روش درمانی برای رگ های واریسی شامل موارد زیر می شوند:
- اسکلروتراپی: در روش اسکلروتراپی، محلولی به رگ ها تزریق می شود که موجب سخت شدن آنها، و جذب شدن توسط بدن می شود. رگ ها ظرف مدت چند هفته محو می شوند و رگ های سالم به گردش خون سالم ادامه می دهند. گاهی اوقات برای از بین بردن رگ ها، به بیش از یک جلسه اسکلروتراپی نیاز است.
- ابلیشن درون وریدی: ابلیشن درون وریدی، نوعی رویکرد با هدایت سونوگرافی است. در این روش یک کاتتر کوچک وارد رگ می شود و با استفاده از انرژی رادیوفرکانسی، دیواره های رگ را گرم می کند. گرما باعث بسته شدن رگ ها می شود و رگ ها در نهایت جذب بدن می شوند. این روش، نسبت به جراحی سنتی کم تهاجمی تر است و عوارض کمتری را به دنبال دارد.
در رابطه با درمان واریس با لیزر چه می دانید؟ برای کسب اطلاعات بیشتر اینجا را کلیک کنید.
روش های جراحی برای درمان ورم پاها
اگر رگ های واریسی شدید باشند، ممکن است به جراحی در کلینیک واریس نیاز باشد. دو روش جراحی اصلی وجود دارد که شما می توانید از بین آنها، یکی را انتخاب کنید:
- لیگاسیون و بستن رگ. این روش، رگ واریسی را از طریق چند برش کوچک می بندد و خارج می کند. جریان خون به طرف وریدهای عمقی هدایت می شود تا گردش خون سالم حفظ شود. این جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام می شود و نتایج آن در بیشتر موارد رضایتبخش است. دوره نقاهت این عمل بین یک تا چهار هفته طول می کشد که بستگی به سلامت عمومی بیمار دارد.
- برش رگ واریسی. این روش به راحتی، رگ های واریسی را از سطح پا خارج می کند. سوراخ های ریز دسترسی به رگ را فراهم می کنند و بدون نیاز به بخیه، رگ ها برداشته می شوند. پس از انجام این نوع جراحی، برای کمک به بهبودی سریعتر، به جوراب های فشاری نیاز است و در بیشتر بیماران عوارض جدی گزارش نمیشود.
سوالات متداول
چرا ورم پایم صبحها نیست ولی عصرها زیاد میشود؟
این الگو تقریباً مشخصهی منشأ وریدی است. در طول شب که دراز کشیدهاید، جاذبه به تخلیهی خون کمک میکند و ورم برطرف میشود. با شروع روز و ایستادن یا نشستن، فشار وریدی دوباره بالا میرود و مایع به بافت نشت میکند.
ورم پا در تابستان بدتر میشود؟
بله. گرما باعث گشاد شدن رگها میشود و همین ظرفیت بیشتر، نشت مایع را زیاد میکند. به همین دلیل بسیاری از بیماران در ماههای گرم علائم شدیدتری دارند. پرهیز از حمام داغ طولانی و سونا در این فصل بیشتر اهمیت پیدا میکند.
آیا کم کردن نمک واقعاً روی ورم پا اثر دارد؟
بله، بهویژه اگر ورم شما جزء سیستمیک هم داشته باشد. نمک زیاد باعث احتباس مایعات در بدن میشود و بار اضافهای روی سیستم وریدی میگذارد. این اقدام جایگزین درمان نیست اما مکمل مؤثری است.
پروازهای طولانی برای من که واریس دارم خطرناک است؟
نشستن طولانی بدون حرکت، جریان وریدی را کند میکند. در سفرهای بیش از چهار ساعت، پوشیدن جوراب فشاری، نوشیدن آب کافی و بلند شدن هر یکی دو ساعت برای راه رفتن توصیه میشود. اگر عوامل خطر دیگری هم دارید، پیش از سفر مشورت کنید.
ورم پا در بارداری هم از واریس است؟
بخشی از آن بله. رحم در حال بزرگ شدن به سیاهرگهای لگن فشار میآورد و بازگشت خون از پاها را سختتر میکند. اما ورم بارداری میتواند علل دیگری هم داشته باشد و اگر ناگهانی، شدید یا همراه با سردرد و تاری دید باشد، باید فوراً بررسی شود.
