آیا تا به حال بی دلیل قلب تان تند زده یا حس کرده اید ضربانش آن قدر کند شده که سرتان گیج می رود؟ بسیاری از افراد این سوال برایشان پیش می آید که ضربان قلب خطرناک چند است و در چه عددی باید نگران شد. شناخت محدوده طبیعی و خطرناک ضربان قلب به شما کمک می کند تا به موقع اقدام کنید و از عوارض جدی پیشگیری کنید.
در این مقاله، به زبان ساده توضیح می دهیم که ضربان قلب نرمال چقدر است، چه زمانی بالا یا پایین بودن آن خطرناک محسوب می شود، و چه علائمی نشان می دهد که باید فورا به متخصص قلب مراجعه کنید.
ضربان قلب طبیعی چقدر است؟
ضربان قلب طبیعی در حالت استراحت برای بزرگسالان بین ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه است. این عدد بسته به سن، سطح آمادگی جسمانی و شرایط فردی می تواند تفاوت داشته باشد. برای مثال، ورزشکاران حرفه ای ممکن است ضربان قلب استراحتی حدود ۴۰ تا ۶۰ ضربه در دقیقه داشته باشند و این کاملا طبیعی است.
| گروه سنی | ضربان قلب طبیعی (ضربه در دقیقه) |
|---|---|
| نوزاد (تا ۳ ماه) | ۱۰۰ تا ۱۵۰ |
| نوزاد (۳ تا ۱۲ ماه) | ۹۰ تا ۱۲۰ |
| کودک (۱ تا ۱۰ سال) | ۷۰ تا ۱۳۰ |
| نوجوان (۱۱ تا ۱۷ سال) | ۶۰ تا ۱۰۰ |
| بزرگسال | ۶۰ تا ۱۰۰ |
| ورزشکار حرفه ای | ۴۰ تا ۶۰ |
ضربان قلب زنان در حالت استراحت به طور متوسط ۵ تا ۱۰ ضربه بیشتر از مردان است. این تفاوت عمدتا به کوچک تر بودن اندازه قلب در زنان مربوط می شود.
ضربان قلب خطرناک چند است؟
اگر می خواهید بدانید ضربان قلب خطرناک چند است، باید هم سمت بالا و هم سمت پایین را بشناسید. به طور کلی ضربان قلب بالای ۱۰۰ در حالت استراحت (تاکی کاردی) یا زیر ۶۰ (برادی کاردی) می تواند نشان دهنده مشکل باشد، هرچند همیشه خطرناک نیست.
ضربان قلب بالا (تاکی کاردی) چه زمانی خطرناک است؟
ضربان قلب بالای ۱۰۰ ضربه در دقیقه در حالت استراحت، تاکی کاردی نامیده می شود. البته بالا رفتن ضربان قلب هنگام ورزش، هیجان یا استرس کاملا طبیعی است. تاکی کاردی زمانی خطرناک محسوب می شود که:
- بدون فعالیت بدنی و در حالت استراحت رخ دهد
- به صورت ناگهانی و حمله ای شروع شود
- همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس یا سرگیجه باشد
- ضربان قلب به بالای ۱۵۰ ضربه در دقیقه برسد
اگر ضربان قلب شما بدون دلیل مشخص به بالای ۱۵۰ ضربه در دقیقه رسید و با درد سینه یا تنگی نفس همراه بود، این یک وضعیت اورژانسی است و باید فورا به اورژانس مراجعه کنید.
ضربان قلب پایین (برادی کاردی) چه زمانی خطرناک است؟
ضربان قلب زیر ۶۰ ضربه در دقیقه، برادی کاردی نامیده می شود. همان طور که گفتیم، در ورزشکاران این وضعیت کاملا طبیعی و حتی نشانه آمادگی جسمانی بالاست. اما برادی کاردی زمانی خطرناک می شود که:
| محدوده ضربان | وضعیت | اقدام لازم |
|---|---|---|
| ۵۰ تا ۶۰ | معمولا بی خطر | نظارت و پایش |
| ۴۰ تا ۵۰ | نیاز به بررسی | ویزیت متخصص قلب |
| زیر ۴۰ | خطرناک | مراجعه فوری به اورژانس |
اگر ضربان قلب پایین با علائمی مثل سرگیجه شدید، ضعف و بی حالی، تاری دید، یا از حال رفتن همراه شود، حتی اگر عدد بالای ۴۰ باشد باید حتما به پزشک مراجعه کنید.
ضربان قلب خطرناک در خواب
در طول خواب، ضربان قلب به طور طبیعی کاهش پیدا می کند. ضربان قلب طبیعی هنگام خواب در بزرگسالان سالم بین ۴۰ تا ۶۰ ضربه در دقیقه است. این کاهش ناشی از فعالیت سیستم عصبی پاراسمپاتیک (بخش آرام کننده) است و جای نگرانی ندارد.
اما ضربان قلب در خواب زمانی خطرناک محسوب می شود که:
- به زیر ۳۵ ضربه در دقیقه برسد
- دچار توقف های ناگهانی تنفس (آپنه خواب) باشید
- با عرق شبانه بی دلیل همراه باشد
- از خواب با تپش قلب شدید بیدار شوید
اگر همسر یا اطرافیانتان می گویند که در خواب خروپف شدید دارید یا نفستان قطع می شود، حتما موضوع را با متخصص قلب در میان بگذارید. آپنه خواب درمان نشده می تواند خطر ابتلا به فشار خون بالا و حمله قلبی را افزایش دهد.
تفاوت ضربان قلب خطرناک در زنان و مردان
تحقیقات نشان داده است که زنان و مردان از نظر ضربان قلب تفاوت هایی دارند. قلب زنان به طور طبیعی سریع تر می زند و آستانه خطر در آن ها متفاوت است.
ویژگی های ضربان قلب در زنان
ویژگی های ضربان قلب در مردان
نکته مهم این است که زنان مبتلا به آریتمی قلبی در مقایسه با مردان، بیشتر در معرض عوارض جدی هستند. دلیل اصلی این است که زنان معمولا علائم خود مثل خستگی یا تنگی نفس را به استرس نسبت می دهند و دیرتر به پزشک مراجعه می کنند.
علائم اورژانسی که نشان دهنده ضربان قلب خطرناک هستند
شناخت علائم هشداردهنده می تواند جان شما یا نزدیکانتان را نجات دهد. اگر هر کدام از علائم زیر را همراه با تغییر ضربان قلب تجربه کردید، فورا به اورژانس مراجعه کنید:
علائم اورژانسی قلبی
اگر علائم قلبی دارید همین حالا مشاوره بگیرید
عوامل موثر بر افزایش یا کاهش ضربان قلب
عوامل متعددی می توانند ضربان قلب شما را از محدوده طبیعی خارج کنند. شناخت این عوامل به شما کمک می کند تا بین تغییرات طبیعی و خطرناک ضربان قلب تفاوت قائل شوید.
عوامل افزایش دهنده
- استرس و اضطراب
- مصرف زیاد کافئین
- کم خونی
- پرکاری تیروئید
- کم آبی بدن
- تب و عفونت
- مصرف برخی داروها
- سیگار کشیدن
عوامل کاهش دهنده
- آمادگی بدنی بالا
- کم کاری تیروئید
- اختلال در سیستم الکتریکی قلب
- مصرف برخی داروهای قلبی
- افزایش سن
- اختلالات الکترولیتی
اگر بیماری زمینه ای مثل گرفتگی رگ قلب یا فشار خون بالا دارید، تغییرات ضربان قلب را باید جدی تر بگیرید و حتما تحت نظر متخصص قلب باشید.
چگونه ضربان قلب خود را در خانه اندازه بگیریم؟
برای اندازه گیری ضربان قلب نیازی به تجهیزات پیچیده نیست. دو روش ساده وجود دارد:
روش دستی
دو انگشت (اشاره و میانی) را روی مچ دست یا کنار گلو بگذارید. تعداد ضربان ها را در ۱۵ ثانیه بشمارید و عدد به دست آمده را در ۴ ضرب کنید.
استفاده از ابزار دیجیتال
از پالس اکسیمتر انگشتی، ساعت هوشمند یا اپلیکیشن های سلامت گوشی استفاده کنید. این ابزارها ضربان قلب را به صورت خودکار اندازه می گیرند.
بهترین زمان برای اندازه گیری ضربان قلب، صبح بعد از بیدار شدن و قبل از خوردن چای یا قهوه است. در این زمان ضربان قلب استراحتی واقعی خود را می بینید.
چه زمانی باید به متخصص قلب مراجعه کنید؟
حالا که می دانید ضربان قلب خطرناک چند است، مهم است بدانید چه زمانی مراجعه به متخصص قلب ضروری است. لازم نیست منتظر بمانید تا علائم اورژانسی ظاهر شود. در شرایط زیر، ویزیت زودهنگام توسط فوق تخصص قلب می تواند از بروز مشکلات جدی تر جلوگیری کند:
- ضربان قلب استراحتی مداوما بالای ۱۰۰ یا زیر ۵۰ باشد
- حملات تپش قلب مکرر و بی دلیل داشته باشید
- احساس جا افتادن یک ضربان قلب کنید
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی یا مرگ ناگهانی داشته باشید
- فشار خون بالا یا بیماری تیروئید دارید
- سابقه غش یا از حال رفتن داشته اید
روش های تشخیصی متخصص قلب
متخصص قلب برای بررسی دقیق ضربان قلب شما از ابزارهای تشخیصی مختلفی استفاده می کند: نوار قلب (الکتروکاردیوگرام)، هولتر مانیتورینگ ۲۴ ساعته، اکوکاردیوگرافی، تست ورزش و در صورت لزوم مطالعات الکتروفیزیولوژی. هر کدام از این آزمایش ها اطلاعات متفاوتی درباره عملکرد قلب و نوع اختلال ریتم ارائه می دهند.
برای بررسی تخصصی ضربان قلب وقت بگیرید
جمع بندی
ضربان قلب طبیعی در حالت استراحت بین ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه است. ضربان بالای ۱۰۰ (تاکی کاردی) یا زیر ۶۰ (برادی کاردی) در حالت استراحت ممکن است نشانه مشکل باشد، به خصوص اگر با علائمی مثل درد سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا غش همراه شود. ضربان قلب بالای ۱۵۰ بدون فعالیت بدنی یا زیر ۴۰ ضربه در دقیقه، وضعیت اورژانسی محسوب می شود و نیاز به مراجعه فوری به متخصص قلب دارد.
به یاد داشته باشید که تشخیص دقیق و درمان اختلالات ضربان قلب فقط توسط متخصص قلب و عروق امکان پذیر است. با مراجعه به موقع، بسیاری از مشکلات ضربان قلب قابل درمان و کنترل هستند.
سوالات متداول
۱. ضربان قلب ۱۲۰ در حالت استراحت خطرناک است؟
بله، ضربان قلب ۱۲۰ در حالت استراحت کامل بالاتر از حد طبیعی است و باید بررسی شود. علت آن می تواند استرس، کم خونی، پرکاری تیروئید یا مشکلات قلبی باشد. اگر این ضربان مداوم است حتما به متخصص قلب مراجعه کنید.
۲. آیا ضربان قلب ۵۵ خطرناک است؟
در بیشتر افراد سالم و به خصوص ورزشکاران، ضربان قلب ۵۵ خطرناک نیست. اما اگر با سرگیجه، ضعف یا خستگی شدید همراه باشد باید حتما بررسی شود.
۳. چرا ضربان قلبم موقع خواب بالا می رود؟
بالا رفتن ضربان قلب در خواب می تواند ناشی از آپنه خواب، اضطراب، ریفلاکس معده یا مصرف غذای سنگین قبل از خواب باشد. اگر این وضعیت مکرر است باید با متخصص قلب صحبت کنید.
۴. تفاوت تپش قلب خطرناک و بی خطر چیست؟
تپش قلب ناشی از استرس، ورزش یا کافئین معمولا بی خطر است و با رفع عامل از بین می رود. اما تپش قلب ناگهانی و حمله ای که بدون دلیل و در حالت استراحت رخ دهد و با درد سینه یا تنگی نفس همراه باشد، می تواند خطرناک باشد.
۵. آیا ساعت هوشمند می تواند مشکلات ضربان قلب را تشخیص دهد؟
ساعت های هوشمند ابزار مفیدی برای پایش ضربان قلب هستند و می توانند تغییرات غیرعادی را هشدار دهند. اما دقت آن ها به اندازه نوار قلب نیست و نمی توانند جایگزین معاینه متخصص قلب شوند.
