تپش قلب چیست؟
علت تپش قلب ناگهانی در خانمها و آقایان چیست؟ تپش قلب به عنوان یک آگاهی و حس کلی از ضربان قلب تعریف میشود که ممکن است خیلی آرام، خیلی سریع و یا نامنظم باشد. ممکن است احساس کنید که ضربان قلبتان در قفسه سینه یا کمرتان خیلی محکم، سریع یا نامنظم میزند. علت تپش قلب در زنان و مردان، علائم بسیار زیادی از جمله استرسهای کوتاه مدت و طولانی مدت تا آریتمی قلبی (ضربان قلب نامنظم) را شامل می شود. این علائم ممکن است هشداردهنده باشند ولی همیشه نشاندهنده مشکل قلبی جدی نیستند.
برخی بیماران اغلب موارد، در شب و هنگامی که بر روی تخت خود دراز کشیدهاند و هیچ موضوع دیگری حواسشان را پرت نمیکند، احساس میکنند که قلبشان برای لحظهای نبض ندارد. اما در بعضی افراد به صورت ناگهانی ضربان قلب برای چند دقیقه کوتاه، بالا میرود؛ به عبارتی آنها دچار تپش قلب کوبنده خواهند شد.
اگر تپش قلب شما تکرار میشود یا با تنگی نفس، سرگیجه و درد قفسه سینه همراه است، برای بررسی دقیق با دکتر مرعشیزاده، فوقتخصص قلب و عروق، مشورت کنید.
علت تپش قلب چیست؟
در ادامه متن، انواع تپش قلب را توضیح خواهیم داد.
دلیل تپش قلب ناگهانی
در رابطه با تپش قلب ناگهانی در خانمها و آقایان باید گفت که، تاکی کاردی زمانی اتفاق می افتد که قلب شما ناگهان خیلی سریع شروع به تپیدن کند. اگر در اثر ورزش، استرس یا تب اتفاق بیفتد، معمولاً جای نگرانی نیست و نیازی به درمان ندارد. اما اگر ادامه داشته باشد، یک نوع آریتمی به نام تاکی کاردی فوق بطنی است که حتما می بایست برای درمان آن به متخصص قلب مراجعه کنید.
علت تپش قلب کوبنده
در رابطه با قلب معمولا سوال پرسیده می شود که علت تپش قلب در زنان و آقایان چیست؟ باید گفت که محکم زدن قلب میتواند به دلایل متنوعی که هیچ ارتباطی هم با قلب ندارند، اتفاق بیفتد. این دلایل شامل موارد زیر میشود:
- انجام فعالیت بیش از حد در روز
- استرس
- مصرف کافئین، الکل، تنباکو یا قرصهای رژیمی
- تغییرات هورمونی مرتبط با دوران قاعدگی، حاملگی و یائسگی
- فشار خون پایین
- واکنش بدن نسبت به بعضی داروها مثل قرصهای تیروئید، داروهای سرماخوردگی و یا داروهای آسم
تپش قلب همچنین ممکن است بهدلیل انواع مختلف آریتمی قلبی نیز اتفاق بیفتد. این نوع تپش قلب با توجه به موقعیت و نوع ضربان قلب دستهبندی میشود که بعضی از انواع متدوال آن به شرح زیر است:
-تاکیکاردی فوق بطنی
این بیماری، ضربان قلب سریعی است که در بالای بطنها (حفرههای پایینی قلب) ایجاد میشود. از علائم این مشکل می توان به ضربان خیلی سریع یا نامنظم و سرگیجه اشاره کرد.
-فیبریلاسیون دهلیزی
یکی از شایعترین انواع آریتمی، فیبریلاسیون دهلیزی است که باعث ضربان قلب سریع و نامنظم میشود.
فیبریلاسیون دهلیزی ممکن است که همراه با علائمی مثل تپش قلب یا تنگی نفس باشد؛ یا اینکه بیمار هیچ نوع علامتی را تجربه نکند. این نوع آریتمی یکی از علل شایع بروز سکته مغزی می باشد.
-تاکی کاردی بطنی
تاکی کاردی بطنی در واقع ضربان قلب سریعی که در بطن ها (حفرههای پایینی قلب) بهوجود میآید. این نوع از آریتمی قلبی ممکن است باعث از دست دادن هوشیاری فرد و در بعضی مواقع حتی منجر به ایست قلبی یا مرگ ناگهانی شود.
علت تپش قلب ناگهانی در خانمها چیست؟
تپش قلب ناگهانی در خانمها بسیار شایعتر از آقایان گزارش میشود و در بسیاری از موارد ریشهی هورمونی دارد، نه قلبی. نوسانات هورمونی در مراحل مختلف زندگی زنان میتواند مستقیماً بر ضربان قلب اثر بگذارد و باعث احساس کوبش یا تندتپشی ناگهانی شود. شناخت این عوامل کمک میکند خانمها بدانند چه زمانی موضوع طبیعی است و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنند.
مهمترین دلایل تپش قلب در زنان عبارتاند از:
- دوران قاعدگی: افت سطح استروژن پیش از پریود میتواند ضربان قلب را موقتاً افزایش دهد.
- بارداری: در دوران بارداری حجم خون بدن بالا میرود و قلب برای پمپاژ بیشتر، تندتر میزند؛ این تپش معمولاً طبیعی است.
- یائسگی: کاهش استروژن در یائسگی یکی از شایعترین علل تپش قلب و گُرگرفتگی در خانمهاست.
- اضطراب و استرس: زنان بیشتر مستعد تپش قلب ناشی از استرس و حملات اضطرابی هستند.
- کمخونی و کمبود آهن: کمخونی که در خانمها شایع است، قلب را وادار میکند سریعتر بزند.
- اختلالات تیروئید: پرکاری تیروئید که در زنان شایعتر است، تپش قلب ایجاد میکند.
اگر تپش قلب در خانمها مکرر باشد، بیش از چند دقیقه طول بکشد، یا با سرگیجه، تنگی نفس و درد قفسه سینه همراه شود، حتماً باید توسط متخصص قلب بررسی شود تا علل جدیتر رد گردد.
تجربیات واقعی از تپش قلب کوبنده در خانمها
گاهی شنیدن تجربهی دیگران بیش از هر توضیح پزشکی کمک میکند بفهمیم تنها نیستیم و این مشکل چقدر شایع است. در ادامه چند روایت از خانمهایی که تپش قلب کوبنده را تجربه کردهاند میخوانید؛ این روایتها نمونههایی از موقعیتهای شایع هستند و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک نمیشوند.
مریم، خانم ۲۹ ساله، تجربهاش را اینطور تعریف میکند:
سحر، خانم ۳۵ ساله و باردار، روایت دیگری دارد:
فاطمه، خانم ۴۷ ساله، تجربهای مربوط به یائسگی را نقل میکند:
نگار، خانم ۳۱ ساله، تجربهاش بعد از مصرف کافئین بود:
الهام، خانم ۳۸ ساله، تجربهای مرتبط با اضطراب داشت:
تپش قلب هنگام خواب و استراحت نشانهی چیست؟
بسیاری از افراد دقیقاً زمانی متوجه تپش قلب خود میشوند که شب روی تخت دراز کشیدهاند و سکوت اطرافشان باعث میشود ضربان قلب را واضحتر حس کنند. در بیشتر موارد این پدیده خطرناک نیست و صرفاً بهدلیل نبود عوامل پرتکنندهی حواس، آگاهی فرد از ضربان قلبش بیشتر شده است. خوابیدن به پهلوی چپ نیز میتواند احساس کوبش قلب را تشدید کند، چون قلب به دیوارهی قفسه سینه نزدیکتر میشود.
با این حال، اگر تپش قلب شبانه شما را از خواب بیدار میکند، با تعریق و تنگی نفس همراه است یا بهصورت نامنظم احساس میشود، بهتر است با هولتر قلبی بررسی شود تا از سلامت ریتم قلب مطمئن شوید.
تپش قلب همراه با ترس و اضطراب
یکی از شایعترین الگوهای تپش قلب، تپشی است که همراه با احساس ترس ناگهانی، دلشوره یا حملهی پانیک رخ میدهد. در این حالت، بدن هورمون آدرنالین ترشح میکند و این هورمون ضربان قلب را بهسرعت بالا میبرد. فرد ممکن است حس کند قلبش از سینه بیرون میزند، در حالی که هیچ مشکل ساختاری در قلب وجود ندارد. این نوع تپش معمولاً با آرام شدن شرایط و تنفس عمیق فروکش میکند.
تشخیص اینکه تپش قلب منشأ اضطرابی دارد یا قلبی، گاهی دشوار است و نیازمند معاینه و گاهی نوار قلب یا هولتر است؛ بنابراین در صورت تکرار، مراجعه به پزشک توصیه میشود.
تشخیص تپش قلب کوبنده بی خطر
اگر تپش قلب کوبنده تکرار شود، متخصص قلب و عروق برای بررسی علت اصلی آن، هولتر قلبی را پیشنهاد می دهد.
◾ هولتر مانیتور، دستگاهی قابل حمل است که میتوانید آن را بهمدت 24 تا 48 ساعت در جیب یا یک کیسه در اطراف گردن یا کمرتان حمل کنید. الکترودها قفسه سینه شما را به سیمهای مانیتور وصل میکنند تا ریتم قلب شما را ثبت کند.
◾ مانیتور پایش رویداد یا event monitor می تواند ریتم قلب را برای مدت طولانیتری (حدود یک ماه) ثبت کند. البته در این روش بیمار هر زمان که احساس کند ضربان قلب غیر طبیعی دارد، مانیتور را فعال میکند.
درمان تپش قلب کوبنده
با توجه به شدت علائم و دلایل اصلی محکم زدن قلب، متخصص قلب معمولا یکی از سه روش زیر را توصیه میکند:
1- مراقبتهای پیشگیرانه (برای تپش قلب خفیف)
سعی کنید سیگار کشیدن، مصرف کافئین بیش از حد و الکل را از رژیم روزانه خود حذف کنید. نفسکشیدن عمیق و یوگا را تمرین کنید، خواب کافی داشته باشید و به طور منظم ورزش کنید. به طور کلی روزانه برنامههای منظمی را برای رسیدگی به سلامتیتان داشتهباشید.
2- مصرف دارو
پزشک ممکن است داروهای ضد آریتمی مثل بتابلاکر و یا مسدودکننده کانال کلسیم قلب را برایتان تجویز کند. هر دو این داروها سابقه خوبی دارند. در بعضی مواقع این داروها خیلی مؤثر عمل نمیکنند و داروهای آریتمی قوی تری نیاز است تا بهطور مستقیم بر روی کانالهای پتاسیم و سدیم قلب تأثیر بگذارند.
3- اَبلیشین قلب
در این روش سیمهایی بلند قابل انعطاف (کاتتر) را از طریق رگهای موجود در پا وارد قلب میکنند تا محل ایجاد ضربان غیر طبیعی را بررسی کنند. سپس با ارسال امواج رادیویی، مسیر غیر عادی مورد نظر را از بین می برند. این روش در شرایطی بسیار مؤثر است که پزشک نوعی از آریتمی را در قسمت مشخصی از قلب (مثل تاکیکاردی فوق بطنی) تشخیص داده است. دیگر روشها شامل کاردیوورژن (شوک الکتریکی به قلب که می تواند منجر به از بین رفتن نامنظمی قلب شود) و دیفیبلاتور کاشتنی (نوعی باطری است که درون قلب کار گذاشته می شود. این دستگاه می تواند نامنظمی های قلب را تشخیص داده و در صورت لزوم با ایجاد شوک هایی، آنها را برطرف کند) میشود.
نقش آرامش در تپش قلب چیست؟
اگر چه تپش قلب میتواند بعضی مواقع نشانه مشکل بسیار جدی باشد، اما در اغلب موارد احساس ضربان قلب یا تپش قلب کوبنده، طبیعی است. بعضی مواقع تنها چیزی که بیمار نیاز دارد این است که به او اطمینان خاطر دهید که هیچ مشکلی وجود ندارد. تکنیکهای آرامش یافتن و اطمینان از طرف پزشک در شرایطی که تپش قلب اصلا مشکل جدی نیست، می تواند بسیار تاثیر گذار باشد. در بیشتر مواقع، تپش قلب بهخاطر محرکهایی اتفاق میافتد که ارتباطی با قلب ندارند و با توصیههای خانگی درمان میشوند. برای مثال، اگر زمانی که مضطرب هستید و استرس دارید، افزایش ضربان قلبتان را احساس میکنید، تکنیکهایی مثل: مدیتیشن و تنفس عمیق میتوانند به طور قابل توجهی تپش قلبتان را کاهش دهند.
همچنین، اگر بهخاطر مصرف بعضی محرکها احساس کردید که ضربان قلبتان در قفسه سینه محکم میزند، کاهش مصرف محصولات حاوی تنباکو و کافئین میتواند شما را آرام کند. اگر داروی خاصی مصرف میکنید، در مورد تپش قلبتان با پزشک صحبت کنید تا مشخص شود که دلیل تپش قلب کوبنده شما، داروهایتان است یا دلیل دیگری دارد. دریافت مایعات کافی و رژیم غذایی هم نقش مهمی را ایفا میکنند. کمبود آب و سطح پایین پتاسیم میتواند ضربان قلب را تحریک کند. اگر قند خون پایینی دارید، مصرف بیش از حد غذاهای سرشار از کربوهیدرات ها و غذاهای فرآوریشده میتواند احتمال تپش قلب را در شما افزایش دهد.
پرسش و پاسخ دربارهی تپش قلب
سوال
چند وقتیه شبها موقع خواب یهو قلبم تند و محکم میزنه و با ترس از خواب میپرم. آزمایشهام نرمال بوده. این خطرناکه؟
پاسخ دکتر مرعشیزاده
اگر آزمایشها و نوار قلب شما نرمال است، در اغلب موارد این نوع تپش شبانه منشأ اضطرابی دارد و خطرناک نیست. با این حال برای اطمینان توصیه میکنم یک هولتر ۲۴ ساعته انجام دهید تا ریتم قلب در طول شب ثبت شود. کاهش کافئین عصرها و تمرین تنفس عمیق قبل از خواب معمولاً بسیار کمککننده است.
سوال
من خانمی ۴۸ ساله هستم و تازگیها همراه با گُرگرفتگی، تپش قلب هم پیدا کردهام. آیا به یائسگی ربط دارد؟
پاسخ دکتر مرعشیزاده
بله، در سن شما و همراهی با گُرگرفتگی، به احتمال زیاد علت تپش قلب نوسانات هورمونی دوران یائسگی است که کاملاً شایع است. با این حال چون در این سن بررسی سلامت قلب اهمیت دارد، بهتر است یکبار معاینه و نوار قلب انجام شود تا مطمئن شویم علت دیگری در میان نیست.
دکتر مرعشی زاده متخصص قلب در تهران
تشخیص دقیق علت تپش قلب نیازمند معاینه و گاهی نوار قلب یا هولتر است. برای رزرو نوبت یا پرسیدن سوال خود از دکتر مرعشیزاده، فوقتخصص قلب و عروق، همین حالا اقدام کنید.
