در مبحث درمان رگ های واریسی، افراد همواره بین انتخاب روش اسکلروتراپی یا لیزر مردد هستند. سوالی که مطرح می شود این است که آیا اسکلروتراپی یا لیزر برای درمان واریس مناسب هستند؟ باید گفت که هر دو روش با کمترین عوارض جانبی اثر خود را می گذارند، اما مزایا و معایبی یکسانی دارند. در این مطلب به بررسی هر دو روش اسکلروتراپی یا لیزر برای درمان واریس می پردازیم تا شما بتوانید بهترین روش درمانی را برای خود انتخاب نمایید.
اسکلروتراپی چیست؟
اسکلروتراپی یک درمان غیر جراحی برای رگ های عنکبوتی است. در این روش، پزشک یک ماده ی شیمیایی به نام اسکلروزانت را به ورید تزریق می کند و باعث از بین رفتن و خشک شدن آن می شود. سپس ورید دوباره توسط بدن جذب شده و بعد ناپدید می شود.
اسکلروتراپی بهترین روش درمان برای رگ های عنکبوتی سطحی روی دست ها و پاها محسوب می شود. این روش نسبت به درمان با لیزر ارزان تر، سریع تر و مؤثرتر است. همچنین، اسکلروتراپی روی افرادی که پوست تیره تری دارند بهتر جواب می دهد؛ زیرا لیزرها نوری تولید می کنند که می توانند باعث تغییر رنگ پوست در افرادی با پوست برنزه شوند.
مراحل انجام اسکلروتراپی (Sclerotherapy)
اسکلروتراپی استاندارد طلایی برای درمان رگهای عنکبوتی (Telangiectasia) و واریسهای کوچک است. در این روش، یک ماده شیمیایی بهنام “اسکلروزانت” مستقیماً به داخل رگ تزریق میشود.
۱. آمادهسازی و نقشهبرداری:
ابتدا پزشک با استفاده از معاینه بالینی یا دستگاه وِینویوئر (VeinViewer)، رگهای آسیبدیده را شناسایی میکند. در موارد پیچیدهتر، از سونوگرافی داپلر برای پیدا کردن منشأ بازگشت خون استفاده میشود.
۲. تزریق ماده اسکلروزانت:
با استفاده از سوزنهای بسیار ظریف (Micro-needles)، مادهای (مانند پولیدوکانول یا سدیم تترادسیل سولفات) به درون رگ تزریق میشود. این ماده ممکن است به صورت مایع یا فوم (Foam) باشد. فوم برای رگهای بزرگتر موثرتر است چون سطح تماس بیشتری با دیواره رگ ایجاد میکند.
۳. واکنش شیمیایی و فیبروز:
ماده تزریقی باعث تحریک و تخریب لایه داخلی رگ (اندوتلیوم) میشود. این کار باعث:
چسبیدن دیوارههای رگ به یکدیگر.
تشکیل لخته خون بسیار ظریف و سازمانیافته.
تبدیل رگ به بافت فیبروزی که در نهایت توسط بدن جذب و محو میشود.
۴. پانسمان و فشار:
بلافاصله پس از تزریق، موضع تحت فشار قرار میگیرد تا دیوارههای رگ از هم باز نشوند.
مزایا و معایب اسکلروتراپی
مزایا:
بدون نیاز به بیهوشی: این عمل کاملاً سرپایی و در مطب انجام میشود.
دوره نقاهت بسیار کوتاه: بیمار بلافاصله پس از اتمام کار میتواند پیادهروی کند.
اثربخشی بالا: برای رگهای ریز و عنکبوتی، نتایج زیبایی خیرهکنندهای دارد.
هزینه کمتر: نسبت به روشهای لیزری یا جراحی ارزانتر است.
معایب و عوارض احتمالی:
هایپرپیگمانتاسیون: در برخی افراد، لکههای قهوهای موقت در مسیر رگ ایجاد میشود (به دلیل رسوب آهن خون).
ایجاد رگهای جدید (Matting): تشکیل شبکهای از رگهای بسیار ریز قرمز در اطراف محل تزریق.
نیاز به جلسات متعدد: معمولاً ۲ تا ۴ جلسه برای نتیجه کامل نیاز است.
خطر نادر لخته شدن: در موارد بسیار کمیاب، احتمال ترومبوز وریدی وجود دارد.
لیزر درمانی به چه صورت است؟
درمان واریس با لیزر، هزینه ی بیشتری داشته و دردناک تر است و معمولا در کلینیک واریس انجام می شود. با این حال لیزر درمانی بهترین راه برای درمان رگ های عنکبوتی روی صورت محسوب می شود.
انواع لیزر درمانی
چندین نوع لیزر درمانی وجود دارد که عبارتند از:
- IPL: درمان با لیزر و نور پالسی شدید (IPL) غیر تهاجمی است و از مواد شیمیایی استفاده نمی کند. در این روش، رگ های واریسی را از بیرون پوست با نور مورد هدف قرار می دهند. درمان IPL یا لیزر سطحی، با توجه به اندازه ی ناحیه ی مورد نظر حدود 15 تا 20 دقیقه طول می کشد. شایع ترین عارضه ی جانبی آن، بروز رنگدانه ی بنفش پوست به صورت موقتی است که شبیه کبودی به نظر می رسد. همچنین ممکن است موقتاً مقداری قرمزی، تورم یا تاول داشته باشد.
- لیزر درمانی سطحی: پزشک می تواند رگ های واریسی کوچک تا متوسط (دقیقاً مانند رگ های عنکبوتی) را با لیزر از طریق پوست درمان کند. نوع های مختلف لیزر می توانند به پوست نفوذ کرده و به رگ ها برسند. اکثر این دستگاه ها برای جلوگیری از سوختن پوست، دارای سیستم خنک کننده هستند. با این وجود، از نظر بیماران هم چنان لیزر درد بیشتری نسبت به اسکلروتراپی دارد.
- لیزر درمانی درون وریدی: لیزر درمانی درون وریدی (EVLT) یک درمان موثر برای رگ های واریسی بزرگتر است. در این روش، یک پروب لیزری به طور مستقیم به داخل رگ وارد می شود. با خارج شدن پروب، گرمای شدید لیزر رگ را از داخل سوزانده و از بین می برد. یک جلسه EVLT از اسکلروتراپی که به چندین جلسه ی درمان نیاز دارد، مؤثرتر است.
مزایا و معایب لیزر درمانی (EVLT یا لیزر سطحی)
لیزر درمانی به دو صورت انجام میشود: سطحی (برای رگهای عنکبوتی روی پوست) و داخل وریدی (EVLT) (برای واریسهای طنابی بزرگ).
مزایا:
غیرتهاجمی بودن کامل (در مدل سطحی): هیچ سوزنی وارد بدن نمیشود و فقط نور لیزر به پوست تابانده میشود.
دقت بالا: لیزر را میتوان دقیقاً روی رگهای بسیار ریز که حتی تزریق در آنها سخت است، متمرکز کرد.
ایدهآل برای صورت: برای رگهای ریز صورت و بینی، لیزر انتخاب اول است.
کنترل دریچههای وریدی: در روش EVLT، لیزر میتواند رگ اصلی که باعث واریس شده را از داخل مسدود کند.
معایب:
درد و سوزش: در حین کار، بیمار احساس گزگز یا داغی میکند.
تغییرات پوستی: ریسک سوختگی خفیف، تاول یا تغییر رنگ پوست در محل تابش لیزر وجود دارد.
هزینه بالا: تجهیزات لیزر گرانقیمت هستند و هزینه درمان معمولاً بیشتر از اسکلروتراپی است.
محدودیت در نوع پوست: برخی لیزرها روی پوستهای بسیار تیره ممکن است باعث ایجاد لک شوند.
مقایسه نهایی در یک نگاه:
| ویژگی | اسکلروتراپی | لیزر درمانی |
| بهترین کاربرد | رگهای متوسط و عنکبوتی پا | رگهای بسیار ریز صورت یا واریسهای بسیار بزرگ |
| روش کار | تزریق شیمیایی | انرژی گرمایی (نور) |
| احساس بیمار | سوزش خفیف سوزن | احساس گرما و کشش |
| تعداد جلسات | معمولاً ۲ تا ۴ جلسه | ۱ تا ۳ جلسه (بسته به شدت) |
کدام روش برای شما مناسبتر است؟
انتخاب روش درمان به عهده ی خود شخص و پزشک او است. هر دو روش می توانند رگ های آزاردهنده ی عنکبوتی را درمان کرده و ظاهری صاف به پوست فرد بدهند. بسیاری از بیماران هر دو نوع مشکلات وریدی را دارند و هر دو نوع درمان ممکن است به آن ها توصیه شود.
انتخاب روش درمانی، اغلب به محل رگ ها بستگی دارد. اسکلروتراپی برای درمان رگ های واریسی بزرگ تر و به ویژه رگ های روی پا بهتر است، در حالی که لیزر درمانی برای رگ های نازک تر در سایر نقاط بدن مناسب خواهد بود. گاهی اوقات ممکن است برای به دست آوردن بهترین نتیجه، به یک رویکرد ترکیبی از این دو روش نیاز باشد.
برای انتخاب مؤثرترین و راحت ترین روش درمانی، حتماً باید با پزشک متخصص مشورت کرد. بهترین روش برای هر شخص ممکن است متفاوت از روش فرد دیگری با مشکلات وریدی مشابه باشد. به همین دلیل انتخاب یک متخصص باتجربه برای مشاوره ی پزشکی، از اهمیت بالایی برخوردار است. پزشک متخصص می تواند شرایط هر شخص و نیازهای فردی مختص او را برای درمان در نظر بگیرد.
