داشتن رگ های واریسی یا رگ های عنکبوتی تأثیری فراتر از ظاهری ناخوشایند به همراه دارند. این رگ ها می توانند باعث ایجاد ناراحتی های جدی ای شوند. برخی از موارد رگ های واریسی منجر به بروز زخم های باز در پا ها یا لخته سازی خون می گردند.
درمان های کم تهاجمی می توانند این رگ ها را ناپدید کرده یا شدت آن را کاهش دهند. همچنين، این درمان ها می توانند به از بین رفتن علائم رگ های عنکبوتی مثل درد و خستگی ختم شده و از بروز عوارض آتی پیشگیری کنند.
علت به وجود آمدن واریس چیست؟
رگ های عنکبوتی یا رگ های واریسی، رگ های آسیب دیده می باشند. رگ های عنکبوتی زمانی شکل می گیرد که دریچه های کوچک یک طرفه ی درون رگ مربوطه ضعیف شده باشد. در یک رگ سالم، این دریچه ها وظیفه دارند از حرکت خون در یک جهت (به سمت قلب) اطمینان حاصل کنند. زمانی که این دریچه ها تضعیف شده باشند، مقداری از خون به عقب برگشته و در رگ مربوطه انباشته می شود. وجود مقادیر بیش از حد خون در رگ باعث اعمال فشار مضاعف به رگ آسیب دیده می شود.
با ادامه دار شدن این فشار، دیواره های رگ ضعیف شده و رگ متورم می شود. با گذر زمان، رگ های عنکبوتی یا واریسی به وجود می آید. برخی از افراد بیشتر از سایرین در معرض خطر ابتلا به رگ های عنکبوتی قرار دارند. به عنوان مثال سابقه ی خانوادگی ابتلا به رگ های عنکبوتی می تواند احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.
بسیاری از افراد به علت نشستن یا ایستادن مداوم و طولانی مدت در بیشتر روز های هفته، به رگ های عنکبوتی دچار می شوند. همچنین، زنان در زمان بارداری بیشتر از همیشه در خطر ابتلا به رگ های عنکبوتی قرار دارند. رگ های عنکبوتی می تواند تحت اثر حضور طولانی مدت زیر نور خورشید، تغییرات هورمونی یا آسیب دیدگی نیز ایجاد شود.
تفاوت رگ عنکبوتی با واریس
بسیاری از افراد رگ‌های عنکبوتی را با واریس اشتباه می‌گیرند، در حالی که این دو مشکل تفاوت‌های مهمی دارند. شناخت این تفاوت‌ها به شما کمک می‌کند بدانید چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است.
| ویژگی | رگ‌های عنکبوتی | واریس |
|---|---|---|
| اندازه | بسیار ریز (۱ تا ۳ میلی‌متر) | بزرگ و برجسته (بیش از ۳ میلی‌متر) |
| ظاهر | شبیه تار عنکبوت، نازک و سطحی | طنابی، متورم و بیرون‌زده |
| رنگ | قرمز، آبی یا بنفش | آبی تیره یا سبز |
| درد | معمولاً بدون درد | اغلب با درد، سنگینی و تورم همراه‌ه |
| محل شایع | ساق پا، ران و صورت | ساق پا و ران |
| خطر عوارض | بسیار کم | احتمال لخته خون و زخم وریدی |
| درمان اصلی | اسکلروتراپی و لیزر سطحی | لیزر داخل وریدی (EVLT)، RFA و جراحی |
نکته: در بعضی موارد رگ‌های عنکبوتی نشانه‌ی اولیه‌ی نارسایی وریدی عمقی‌ترند. به همین دلیل بررسی توسط متخصص قلب و عروق برای رد کردن مشکلات جدی‌تر توصیه می‌شود.
علائم رگ عنکبوتی پا
بیشتر افرادی که رگ عنکبوتی دارند، هیچ علامت خاصی جز تغییر ظاهر پوست احساس نمی‌کنند. اما در برخی موارد علائم زیر هم دیده می‌شود:
- خطوط ریز قرمز، آبی یا بنفش روی سطح پوست به شکل تار عنکبوت یا شاخه‌ی درخت
- احساس سنگینی یا خستگی در پا، مخصوصاً بعد از ایستادن طولانی
- سوزش یا خارش خفیف در ناحیه‌ی مبتلا
- گاهی گرفتگی عضلانی شبانه در ساق پا
- در موارد نادر، خونریزی از رگ عنکبوتی سطحی در اثر ضربه
اگر علاوه بر رگ‌های عنکبوتی، تورم مداوم پا، تغییر رنگ پوست اطراف مچ پا یا زخم باز دارید، حتماً به متخصص قلب و عروق مراجعه کنید. این علائم می‌توانند نشانه‌ی نارسایی وریدی پیشرفته‌تر باشند.
تشخیص رگ عنکبوتی پا
تشخیص رگ عنکبوتی معمولاً با معاینه‌ی چشمی توسط پزشک انجام می‌شود و نیازی به آزمایش خاصی ندارد. اما پزشک ممکن است برای بررسی دقیق‌تر، اقدامات زیر را انجام دهد:
- سونوگرافی داپلر: بررسی عملکرد دریچه‌های وریدی و رد کردن نارسایی وریدی عمقی
- بررسی سابقه خانوادگی: سابقه‌ی واریس یا لخته خون در خانواده
- آزمایش خون: در صورت مشکوک بودن به بیماری‌های زمینه‌ای مثل اختلالات تیروئیدی یا مشکلات انعقادی
اگر رگ عنکبوتی فقط در یک پا ظاهر شده یا همراه با درد و تورم است، سونوگرافی داپلر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند تا مشکلات جدی‌تر رد شود.
متخصص واریس برای درمان واریس پا چه می کند؟
گزینه های درمانی ارائه شده برای رگ های عنکبوتی متعدد بوده و مواردی مثل مراقبت شخصی و عمل جراحی کم تهاجمی را در بر می گیرد. متخصص پوست شما می تواند از یک یا چند روش زیر برای درمان رگ های عنکبوتی پا های شما استفاده کند:
1-مراقبت های شخصی
پزشک می تواند با گوشزد کردن نکات زیر به ارتقاء جریان خون بدن شما کمک کند:
- ورزش
- قرار دادن پا ها در ارتفاع بالا تر از سطح بدن
- در صورت نشستن طولانی مدت، هر 30 دقیقه بایستید و کمی قدم بزنید.
- در صورت ایستادن طولانی مدت، هر 30 دقیقه کمی استراحت کنید.
- از حمام های داغ طولانی مدت پرهیز کنید.
نکات مراقبت شخصی تنها می تواند از شکل گیری موارد جدید رگ های عنکبوتی پیشگیری کند. این نکات برای درمان موارد فعلی رگ های عنکبوتی مؤثر نخواهد بود.
2- جوراب واریس
این جوراب ها با اعمال فشار مستمر، به جریان خون از پا ها به سمت قلب شما کمک می کند. جوراب های فشاری همچنین، ورم پاها کاسته و احتمال ایجاد لخته های خونی را کاهش می دهند. البته، شما همچنان رگ های واضح عنکبوتی خود را خواهید داشت. در صورت نیاز به این پوشش های جذب، پزشک می تواند با معاینه ی شما، یک پوشش در اندازه و میزان فشار مناسب به شما پیشنهاد دهد.
3-اسکلروتراپی
این گزینه مرسوم ترین روش درمان واریس پا برای رگ های عنکبوتی است. با گذشت زمان و پیشرفت های حاصل شده در این روش درمانی، امروزه اسکلروتراپی ایمن تر از همیشه بوده و بهترین نتایج را برای بیماران فراهم می کند. در اغلب اوقات، متخصصین پوست از اسکلروتراپی برای درمان رگ های عنکبوتی و رگ های کوچک واریسی استفاده می کنند.
شرح مراحل درمان اسکلروتراپی در ادامه آمده است:
▪️متخصص پوست شما یک ماده شیمیایی به داخل رگ های عنکبوتی یا رگ های واریسی مربوطه تزریق می کند که باعث آسیب دیدن دیواره ی رگ های مربوطه می گردد. این ماده به نواحی مختلف رگ تزریق می شود.
▪️پس از اتمام تزریق، ممکن است متخصص پوست ناحیه ی مربوطه را کمی ماساژ دهد.
▪️ سپس یک جوراب فشرده سازی برای پا های شما تجویز می شود.
▪️شما برای مدتی تحت نظر خواهید ماند و سپس مرخص می شوید.
▪️ برای پیشگیری از علائم آزار دهنده ی این روش، باید روزانه زمانی را به قدم زدن اختصاص داده و طبق تجویز پزشک، پوشش فشاری خود را بپوشید. بیشتر بیماران به مدت 2 الی 3 هفته باید از این پوشش استفاده کنند.
▪️ یک روز بعد از انجام عمل می توانید به کار یا فعالیت های روزمره ی خود بازگردید.
اسکلروتراپی باعث می شود که دیواره های رگ های مربوطه به هم چسبیده تا جریان خون این رگ های آسیب دیده قطع شود. این کار باعث ارتقاء جریان خون در پا های شما شده و از ورم آنها کم می کند. رگ های عنکبوتی معمولاً طی 3 الی 6 هفته از بین می روند. طول این دوره برای رگ های واریسی 3 الی 4 ماه می باشد.
برای رسیدن به بهترین نتیجه، ممکن است به 2 یا 3 جلسه ی درمانی نیاز داشته باشید. متخصص پوست درمان اسکلروتراپی را در مطب انجام می دهد. این درمان نیازی به بیهوشی ندارد.
پیشنهاد مطالعه: فوم اسکلروتراپی
4-عمل واریس پا با لیزر
- این درمان معمولا در کلینیک واریس انجام می شود.
- در رابطه با درمان واریس با لیزر باید گفت که متخصص پوست می تواند با کمک لیزر مشکل رگ های عنکبوتی یا رگ های واریسی شما را تحت درمان قرار دهد. طی این درمان، پزشک شما رگ های مربوطه را تحت هدف نور لیزر قرار می دهد.
- نور لیزر می تواند بدون آسیب رساندن به پوست شما، رگ های آسیب دیده را تخریب کند.
- رگ های عنکبوتی کوچک معمولاً بلافاصله پس از اعمال درمان لیزری ناپديد می شوند. موارد بزرگتر رگ های عنکبوتی و رگ های واریسی در ابتدا تیره رنگ شده و بعد از 1 الی 3 ماه ناپدید می شوند. برای از بین رفتن کامل ظاهر این موارد ممکن است به 3 جلسه ی درمانی نیاز داشته باشید.
- بیشتر بیماران می توانند یک روز بعد از درمان لیزری رگ های عنکبوتی یا واریسی خود به کار یا فعالیت های روزانه ی خود بازگردند.
- بعد از هر جلسه ی درمانی، پوشیدن جوراب های فشاری برای مدت اندکی توصیه می شود.
- تمامی بیماران باید به مدت 3 الی 4 هفته ی بعد از درمان لیزری، ناحیه ی تحت درمان را دور از نور خورشید نگه دارند تا از پدیدار شدن نقاط تیره ی پوستی پیشگیری شود. علاوه بر این، پرهیز از نور خورشید به طور کلی می تواند به پیشگیری از ابتلای شما به سرطان و رگ های عنکبوتی یا واریسی نیز کمک کند.
- درمان لیزری درون وریدی (EVLT) و فرسایش بسامد رادیویی (RFA): دو روش درمانی لیزر درون وریدی (EVLT) و فرسایش بسامد رادیویی (RFA) از گزینه های درمانی نوین رگ های عنکبوتی و واریسی می باشند. به کمک این روش ها معمولاً نیاز به عمل جراحی خروج رگ های آسیب دیده نمی باشد.
- هر دو روش نام برده شده، رگ های مربوطه را از داخل نابود می کنند. RFA برای درمان رگ های واریسی بزرگ به کار گرفته می شود.
مراحل درمان واریس پا با لیزر (EVLT)
- بی حسی موضعی برای ناحیه ی تحت درمان اعمال می شود. این بی حسی همچنین باعث ورم در این منطقه خواهد شد.
- سپس پزشک شما یک برش کوچک ایجاد کرده و برای روش لیزری درون وریدی (EVLT) یک فیبر لیزری و در روش فرسایش بسامد رادیویی (RFA) یک کاتتر را وارد رگ مربوطه خواهد کرد.
- متخصص پوست شما در درمان لیزری درون وریدی (EVLT) دستگاه لیزر و در درمان فرسایش بسامد رادیویی (RFA) دستگاه بسامد رادیویی را روشن می کند. این دستگاه ها با اعمال گرما باعث تخریب و مسدود شدن رگ آسیب دیده می شوند. گرما به بافت های مجاور آسیبی وارد نخواهد کرد.
- پس از اتمام عمل درمانی، یک پوشش فشاری روی پاها پوشانده می شود.
- شما برای مدتی تحت نظر خواهید ماند و سپس مرخص می شوید.
برای پیشگیری از بروز علائم آزار دهنده باید روزانه زمانی را به قدم زدن اختصاص داده و طبق تجویز پزشک، پوشش فشاری خود را بپوشید. بیشتر بیماران به مدت 1 الی 2 هفته باید از این پوشش استفاده کنند. یک روز بعد از انجام عمل می توانید به کار یا فعالیت های روزمره ی خود بازگردید.
در هر دو درمان لیزری درون وریدی (EVLT) و فرسایش بسامد رادیویی (RFA) شما برای ناپدید شدن کامل این رگ ها به حدود یک سال زمان نیاز خواهید داشت. همچنين، برای رسیدن به نتیجه ی ایده آل ممکن است به بیش از یک جلسه ی درمانی نیاز داشته باشید.
بیشتر بخوانید: آیا درمان واریس با روغن سیاه دانه امکانپذیر است؟
پیشگیری از رگ عنکبوتی پا
با رعایت نکات زیر می‌توانید احتمال ایجاد رگ عنکبوتی جدید را کاهش دهید یا از بدتر شدن رگ‌های فعلی جلوگیری کنید:
- از نشستن یا ایستادن طولانی‌مدت بدون وقفه پرهیز کنید؛ هر ۳۰ دقیقه وضعیت خود را تغییر دهید
- از جوراب فشاری (جوراب واریس پا) استفاده کنید، مخصوصاً اگر شغل ایستاده یا نشسته دارید
- وزن خود را در محدوده سالم نگه دارید؛ اضافه وزن فشار بیشتری به رگ‌های پا وارد می‌کند
- ورزش منظم داشته باشید؛ پیاده‌روی، شنا و دوچرخه‌سواری بهترین گزینه‌ها هستند
- از کرم ضد آفتاب مناسب استفاده کنید تا از رگ عنکبوتی صورت پیشگیری شود
- از پوشیدن لباس‌ها و جوراب‌های بسیار تنگ در ناحیه‌ی کمر و مچ پا خودداری کنید
- هنگام نشستن، پا را روی هم (ضربدری) نگذارید
- در پایان روز، پاها را به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بالاتر از سطح قلب قرار دهید
درمان واریس پا در خانه
با اینکه درمان های پزشکی زیادی مانند جراحی، لیزر درمانی و اسکلروتراپی برای رگ های واریسی موجود هستند، بسیاری از افراد، درمان های خانگی طبیعی را به عنوان اولین اقدام یا رویکرد تکمیلی برای درمان رگ های واریسی ترجیح می دهد. در این مقاله به 12 مورد از درمان های خانگی برای کنترل و تسکین رگ های واریسی اشاره می شود:
1.تمرینات ورزشی منظم:
برای کمک به حرکت لخته های خونی جمع شده در رگ ها، ورزش منظم می تواند گردش خون در پاها را بهبود بخشد. فشار خون عامل دیگری است که منجر به تشکیل رگ های واریسی می شود و ورزش به کاهش آن کمک می کند. راه رفتن و شنا نمونه هایی از تمرینات ورزشی کم اثر هستند که می توانند به افزایش جریان خون در پاها کمک کنند. روی فعالیت هایی تمرکز کنید که عضلات ساق پا را تقویت می کنند، زیرا این عضلات خون را به طرف قلب بر می گردانند.
2.جوراب های فشاری:
- اکثر داروخانه ها، جوراب های فشاری می فروشند که با اعمال فشار روی پاها عمل می کنند. این جوراب ها، گردش خون به سمت پاها را از طریق رگ ها و عضلات راحت تر می کنند و به طور ویژه برای کاهش درد و ورم مرتبط با رگ های واریسی مؤثر هستند.
3.بالا بردن پاها:
بالابردن پاها به بهبود گردش خون کمک می کند؛ به طور ایده آل پاها باید در سطح قلب یا بالای آن باشند. نیروی گرانش باعث می شود خون به علت کاهش فشار به عروق پاها، راحت تر به طرف قلب برگردد. بلند کردن پاها به بالای سطح قلب به مدت 15 تا 20 دقیقه چند بار در روز می تواند ورم را کاهش داده و گردش خون را بهبود بخشد.
4.تغییرات تغذیه ای:
کاهش مصرف غذاهای نمکی یا غنی از سدیم به بدن شما کمک می کند، آب کمتری را حفظ کند. احتباس مایعات را می توان با مصرف غذاهای سرشار از پتاسیم نیز کاهش داد. در پیش گرفتن یک رژیم غذایی متعادل با غذاهای پر فیبر مانند میوه ها، سبزیجات و غلات کامل می تواند به پیشگیری از یبوست کمک کند.
یبوست گاهی اوقات منجر به بروز رگ های واریسی می شود. علاوه بر این، گنجاندن غذاهای سرشار از فلاونوئیدهایی مانند توت ها و مرکبات می تواند رگ های خونی را تقویت کند. از آنجا که رگ های واریسی در افرادی با اضافه وزن بالا شایع تر هستند، از دست دادن وزن با کاهش فشار به رگ ها می تواند به تسکین ورم و ناراحتی کمک کند.
5.تحرک کافی:
مدت زمان زیادی را در حال نشسته نگذرانید. برای حفظ یک جریان خون طبیعی، فردی که مجبور است مدت زمان طولانی را در محل کار خود بنشیند، باید سعی کند بلند شود و راه برود یا به صورت دوره ای وضعیت خود را تغییر دهد. به هنگام نشستن از قرار دادن پاها روی هم به صورت ضربدری خودداری کنید، زیرا این کار ممکن است با کاهش خونرسانی به پاها، مشکلات گردش خون را تشدید کند.
6.کمپرس گرم و سرد:
کمپرس گرم و سرد ممکن است به کاهش ناراحتی و ادم مرتبط با رگ های خونی کمک کند. در ابتدا به مدت 5 تا 10 دقیقه، کمپرس گرم را روی ناحیه ی مورد نظر قرار دهید. در نتیجه عضلات پاهای شما شل خواهند شد و گردش خون افزایش پیدا خواهد کرد. سپس، به مدت دو تا سه دقیقه، روی ناحیه ی مورد نظر یک کیسه یخ قرار دهید. این اقدامات را دو تا چهار بار روی هر پا تکرار کنید.
7.فلاونوئیدهای بیشتری مصرف کنید:
فلاونوئیدها، نوعی آنتی اکسیدان هستند که در میوه ها و سبزیجات وجود دارند. مصرف غذاهای سرشار از فلاونوئید می تواند قدرت و عملکرد رگ های خونی را افزایش و التهاب و خطر تشکیل رگ های واریسی را کاهش دهد. در ادامه به چند منبع عالی فلاونوئید اشاره می شود:
* چای سبز
* سیب
* پیاز
* سیر
* بروکلی
8.سرکه سیب:
مالیک اسید، یکی از عناصر موجود در سرکه ی سیب است که با افزایش گردش خون در پاها می تواند به شکسته شدن رگ های واریسی از پیش موجود و پیشگیری از تشکیل رگ های واریسی جدید کمک کند. استعمال سرکه ی سیب به صورت موضعی یا مصرف آن به صورت رقیق شده در آب، می تواند به کاهش ظاهر رگ های واریسی کمک کند. شما می توانید سرکه ی سیب را با یک پنبه ی بهداشتی مستقیماً روی رگ های واریسی بمالید.
9.عصاره ی شاه بلوط هندی:
یکی از ترکیبات ضدالتهابی و تقویت کننده ی رگ که در دانه های شاه بلوط هندی یافت می شود، آئسین می باشد. این ماده با افزایش گردش خون به پیشگیری از تشکیل رگ های واریسی جدید کمک می کند و همچنین رگ های خونی را تقویت کرده و ورم را کاهش می دهد. کپسول های حاوی عصاره ی دانه ی شاه بلوط هندی را می توان از داروخانه ها تهیه کرد.
10.کمپرس زنجبیل:
زنجبیل دارای خواص ضدالتهابی می باشد و می توان با خیساندن پارچه در چای زنجبیل از آن به عنوان کمپرس استفاده کرد و روی ناحیه ی آسیب دیده قرار داد. این کمپرس می تواند به تسکین درد و کاهش ورم کمک کند.
11.عصاره دانه انگور:
آنتی اکسیدانی به نام پروآنتوسیانین در عصاره ی دانه ی انگور یافت می شود که به بهبود گردش خون و پیشگیری از تشکیل لخته های خونی در رگ ها کمک می کند. عصاره ی دانه ی انگور را با استفاده از یک پنبه مستقیماً روی پوست بمالید و یا آن را به عنوان مکمل تغذیه ای مصرف کنید.
چه زمانی باید برای رگ عنکبوتی به پزشک مراجعه کرد؟
رگ عنکبوتی در اغلب موارد بی‌خطرند، اما در شرایط زیر مراجعه به پزشک ضروری است:
- رگ‌ها به‌سرعت بیشتر و گسترده‌تر می‌شوند
- احساس درد، سوزش یا خارش مداوم در ناحیه دارید
- تورم پا همراه با رگ عنکبوتی ایجاد شده
- پوست اطراف مچ پا تغییر رنگ داده (قهوه‌ای یا تیره شده)
- زخم باز روی پا ظاهر شده
- خونریزی از محل رگ عنکبوتی رخ داده
رگ عنکبوتی به‌تنهایی معمولاً خطرناک نیست، اما گاهی نشانه‌ی نارسایی وریدی در عمق پاست. بررسی به‌موقع توسط فوق‌تخصص قلب و عروق می‌تواند از بروز مشکلات جدی‌تر پیشگیری کند.
برای معاینه و مشاوره تخصصی درمان رگ عنکبوتی با مطب دکتر مرعشی‌زاده تماس بگیرید
سوالات متداول
۱. آیا رگ عنکبوتی بدون درمان از بین می‌رود؟
خیر، رگ عنکبوتی خودبه‌خود از بین نمی‌رود. با جوراب فشاری و تغییر سبک زندگی فقط می‌شود جلوی بدتر شدنش را گرفت. برای محو شدن کامل به اسکلروتراپی یا لیزر نیاز است.
۲. هزینه‌ی درمان رگ عنکبوتی چقدر است؟
هزینه بسته به روش درمان، تعداد جلسات و وسعت رگ‌ها متفاوت است. اسکلروتراپی معمولاً ارزان‌تر از لیزر است. برای اطلاع از هزینه‌ی دقیق با مطب تماس بگیرید تا بر اساس معاینه، قیمت مشخص شود.
۳. آیا اختلالات تیروئیدی باعث رگ عنکبوتی می‌شود؟
بله، کم‌کاری تیروئید می‌تواند با اختلال در گردش خون زمینه‌ساز رگ عنکبوتی شود. درمان مشکل تیروئید می‌تواند به بهبود وضعیت کمک کند.
۴. آیا بعد از درمان، رگ عنکبوتی دوباره برمی‌گردد؟
رگ‌هایی که درمان شده‌اند معمولاً برنمی‌گردند، ولی رگ عنکبوتی جدید ممکن است در نقاط دیگر ظاهر شود. رعایت نکات پیشگیری و پوشیدن جوراب فشاری احتمال بازگشت را کاهش می‌دهد.
۵. آیا رگ عنکبوتی در بارداری درمان می‌شود؟
در دوران بارداری معمولاً درمان‌های تزریقی و لیزری توصیه نمی‌شود. بسیاری از رگ عنکبوتی بارداری ظرف ۳ تا ۶ ماه بعد از زایمان خود به خود بهتر می‌شوند. اگر بعد از این مدت باقی ماندند، درمان شروع می‌شود.
۶. درمان رگ عنکبوتی دردناک است؟
اسکلروتراپی فقط سوزش خفیفی دارد و بیهوشی نمی‌خواهد. لیزر سطحی هم حداکثر با احساس گرمای خفیف همراه است. هر دو روش سرپایی انجام می‌شوند و بلافاصله بعدش می‌توانید به فعالیت عادی برگردید.
