بیماری عروق کرونر

عروقی که مسئول خون رسانی به قلب هستند و خون اکسیژن دار و مواد غذایی را به قلب می رسانند را به اصطلاح عروق کرونر نام دارند. این عروق ممکن است به دلایل مختلف دچار تنگی یا بیماری شوند که در این صورت خواهیم گفت فرد دچار بیماری عروق کرونر خواهد شد. به دلیل اینکه افراد زیادی در سطح جهان با این مشکل سروکار دارند در این مقاله سعی می کنیم اطلاعات جامعی را در مورد بیماری عروق کرونر به شما خوانندگان ارایه دهیم.

بیماری عروق کرونر به علت تجمع ذرات حاوی کلسترول و التهاب در جدار این عروق می باشد. هنگامی که ذرات حاوی کلسترول در دیواره ی عروق تجمع می یابند، منجر به تشکیل پلاکهایی می شوند که این پلاک ها می توانند باعث ایجاد تنگی در این عروق شوند.

لذا میزان جریان خونی که به قلب شما می رسد کاهش یافته و این کاهش جریان خون به عضله ی قلب منجر به بروز درد قفسه ی سینه و یا آنژین صدری یا تنگی نفس می شود.

اگر این عروق به صورت ناگهانی و کامل دچار انسداد شوند، بیمار دچار حمله قلبی (سکته قلبی) می شود.

از آن جایی که تنگی عروق کرونر طی چندین سال یا طی چند دهه رخ می دهند، ممکن است بیمار در ابتدای سیر بیماری علامتدار نباشد، تا زمانیکه این تنگی شدید شده و یا اینکه منجر به انسداد کامل و حمله ی قلبی شود.

آن چه که مهم است این است که شما به عنوان بیمار می توانید اقدامات زیادی را به عنوان پیشگیری یا درمان این بیماری انجام دهید.

علائم تنگی عروق کرونر چیست؟

وقتی که عروق کرونر دچار تنگی می شوند این عروق نمی توانند خون حاوی اکسیژن را به میزان کافی به قلب برسانند، خصوصا به دنبال افزایش ضربان قلب همچنین فعالیت یا استرس های روحی.

  1. درد قفسه ی سینه یا آنژین صدری:

همانطور که ذکر شد در ابتدای سیر این بیماری ، بیماران بدون علامت می باشند.

تنگی های کمتر از ۵۰% از نظر بالینی اهمیت نداشته و به هیچ عنوان منجر به بروز علائم نمی شوند. تنگی های مهم از نظر بالینی (بیش از ۶۰%) نیز اغلب در حین استراحت برای بیمار علامتی ایجاد نمی کنند زیرا میزان خونی که در حین استراحت به عضله ی قلب می رسد پاسخگوی نیازهای آن می باشد. ، ولیکن اگر بیمار شروع به فعالیت کرده یا به دنبال استرس های روحی دچار افزایش ضربان قلب شود، دیگر این رگ دچار تنگی پاسخگوی نیازهای عضله ی قلب نبوده و فرد دچار درد قفسه ی سینه می شود.

اکثر بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر در حال استراحت و شرایط روحی مناسب بدون علامت بوده و فقط بیمارانی که دچار حمله ی حاد قلبی  شده اند در حال استراحت دچار درد قفسه ی سینه می شوند و این دسته از بیماران نیازمند پیگیری و درمان اورژانسی می باشند.

شایان ذکر است که درد های قلبی ماهیت خاصی داشته و دردهایی که لحظه ای و گذرا هستند یا به اصطلاح دردهای تیر کشنده و هم چنین دردهایی که به صورت نقطه ایی در قفسه ی سینه احساس می شوند و هم چنین دردهایی که با لمس و فشار شدت آن ها تغییر می کند یا دردهایی که با تغییر پوزیشن ایجاد می شوند، (مثلاً دردی که به دنبال خوابیدن روی دست چپ ایجاد می شود). این دردها اغلب منشاء قلبی نداشته و علل دیگری از قبیل دردهای عضلانی-اسکلتی و مسائل استرسی-اضطرابی و …. مطرح می باشد.

  1. تنگی نفس: بعضاً بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر درد قفسه سینه را تجربه نکرده و به جای آن دچار تنگی نفس فعالیتی یا خستگی زودرس می شوند، این حالت در خانم ها، افراد مسن، بیماران دیابتی و افراد معتاد به مواد مخدر بیشتر دیده می شود.
  2. حمله قلبی: اگر پارگی پلاک چربی در رگ قلب منجر به انسداد کامل و ناگهانی این عروق شود فرد دچار حمله ی حاد قلبی (سکته قلبی) شده که علائم و نشانه های مشخص آن به صورت درد بسیار شدید و فشار دنده در قفسه ی سینه می باشد ممکن است این درد به بازوها یا دست ها و یا فک تحتانی انتشار یابد و این درد ممکن است با تنگی نفس، تعریق، تهوع و استفراغ همراه باشند.

چه موقع به پزشک مراجعه نماییم؟

اگر شما عوامل خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر دارید، که شامل موارد زیر می شوند:

فشار خون بالا، کلسترول بالا، استفاده از تنباکو، دیابت، داشتن سابقه خانوادگی بیماری عروق قلب در بستگان درجه یک، چاقی.

ممکن است پزشک بخواهد که شما را از نظر قلبی-عروق بررسی نماید، خصوصاً در صورتیکه از درد سینه، تنگی نفس یا علائم مشابه شکایت داشته باشید.

در مواردی که شک به حمله ی قلبی وجود دارد بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید، اگر به هر دلیل اورژانس در دسترس نبود از کسی بخواهید  که شما را به بیمارستان منتقل کند، و تنها وتنها به عنوان آخرین راه با وسیله ی شخصی خودتان به بیمارستان مراجعه نمائید.

علت های بیماری عروق کرونر

تصور می شود آغاز بیماری عروق کرونر به علت آسیب به لایه ی داخلی این عروق می باشد و این آسیب می تواند خیلی زود و یا حتی در دوران کودکی ایجاد شود.

عواملی که می توانند منجر به این آسیب شوند شامل : تنباکو، فشار خون بالا، کلسترول بالا ، دیابت ، مقاومت به انسولین ، سبک زندگی کم تحرک و ….. می باشند.

هنگامی که لایه ی داخلی عروق کرونر تخریب یا دچار آسیب شده باشند ذرات چربی حاوی کلسترول و سلول های التهابی در این محل تجمع پیدا می کنند و به این پروسه آترواسکروز یا تصلب شرائین گفته می‌شود.

اگر سطح رویی این پلاک چربی که در دیواره ی عروق تشکیل شده است، دچار پارگی شود، منجر به تجمع سلول های خونی به نام پلاکت شده که این تجمع پلاکتی می تواند منجر به انسداد کامل رگ شده و به اصطلاح حمله ی حاد قلبی (سکته ی قلبی) رخ می دهد.

ریسک فاکتورها یا عوامل خطر بیماری عروق کرونر:

  1. سن: هر چقدر سن آدم بالاتر می رود احتمال آسیب و تنگ شدن عروق کرونر افزایش می یابد.
  2. جنسیت : مردها غالبا ریسک بیشتری نسبت به ابتلا به بیماری عروق کرونر داشته هر چند ریسک بیماری عروق کرونر در زن ها بعد از یائسگی به طرز چشمگیری افزایش می یابد.
  3. سابقه ی خانوادگی: بیمارانی که سابقه ی خانوادگی ابتلا به بیماری عروق کرونر را در بستگان درجه یک خود دارند، در معرض ریسک بسیار بالاتری جهت ابتلا به بیماری عروق کرونر می باشند.

سابقه ی خانو ادگی به این صورت تعریف می شود که بیماری عروق کرونر اثبات شده در

– بستگان درجه ی یک مذکر شامل پدر، برادر، عمو، دایی در سن کمتر از ۵۵ سالگی

– بستگان درجه ی یک مونث شامل: مادر ، خواهر،  عمه، خاله در سن کمتر از ۶۵ سالگی

  1. تنباکو: افرادی که از هر نوعی از تنباکو از قبیل سیگار، پیپ، قلیان و …استفاده می کنند به صورت چشمگیری در معرض خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر می باشند. (این خطر برای افرادی که در معرض دود سیگار می باشند، نیز وجود دارد).
  2. فشار خون: فشار خون بالای کنترل نشده می تواند منجر به سفت شدن و ضخیم شدن و هم چنین تنگی عروق کرونر شود.
  3. کلسترول بالا: کلسترول بالا: کلسترول بالا می تواند منجر به افزایش خطر تجمع ذرات چربی در ایجاد پلاک های چربی در دیواره ی عروق شود. کلسترول بالا می تواند همراه با افزایش سطح LDL یا کلسترول بد باشد و هم چنین ممکن است با کاهش سطح HDL یا کلسترول خوب نیز همراه باشد، که هر دوی این موارد می توانند در ایجاد تصلب شرایین نقش داشته باشند.
  4. دیابت: افراد دیابتی در معرض خطر بالای استرس برای ابتلا به بیماری عروق کرونر هستند.
  5. چاقی یا افزایش وزن
  6. فعالیت فیزیکی کم
  7. رژیم غذایی ناسالم
  8. استرس زیاد

بعضا ممکن است چندین مورد از عوامل خطر ذکر شده به صورت همزمان در یک فرد وجود دااشته باشد . برای مثال یک فرد چاق ممکن است دیابت نیز داشته باشد. و از رژیم غذایی ناسالمی نیز تبعیت کرده و همزمان سیگاری نیز باشد. وجود همزمان چند عامل خطر منجر به تشدید اثرات مخرب هر یک از این عوامل شده و ریسک ابتلا به بیماری عروق کرونر را به طرز فاحشی افزایش می دهد.

گاهی ممکن است درگیری عروق کرونری در فردی رخ دهد که هیچ یک از ریسک فاکتورهای کلاسیک ذکر شده را نداشته باشد.

از سایر مواردی که می توانند با بیماری عروق کرونر همراهی داشته باشند، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. وقفه ی تنفسی حین خواب: این بیماری اغلب در افراد چاق با گردن کوتاه بروز می کند. این بیماران در طی خواب دچار وقفه های تنفسی مکرر می شوند، این بیماری با بیماری عروق کرونر، همراهی دارد.
  2. افرادی که در آزمایشات خود سطح بالای HSCRP دارند (یافته ی آزمایشگاهی که نشان دهنده ی التهاب می باشد).
  3. تری گلیسیرید بالا: تری گلیسیرید یک نوع درگیری از چربی است که با کلسترول متفاوت بوده و افزایش میزان آن می تواند منجر به افزایش احتمال ابتلا به بیماری عروق کرونر شود.

هر چند این  خطر نسبت به افرادی که کلسترول بالا دارند کمتر می باشد .

  1. افرادی که در آزمایشات خود سطح بالای هموسیستین داشته – هموسیستین نیز یک مارکر آزمایشگاهی می باشد که می تواند با بیماری عروق کرونر در ارتباط باشد .
  2. خانم هایی که در دوران بارداری دچار مسمومیت بارداری شده اند.
  3. مصرف الکل: افرادی که مصرف مقادیر بالای الکل دارند در معرض خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر می باشند.
  4. بیماری های خود ایمن: برخی از بیماران خود ایمن از قبیل لوپوسی و آرتریت روماتوئید با ابتلا به بیماری عروق کرونر همراهی دارند.

عوارض بیماری عروق کرونر چیست؟

  1. درد قفسه ی سینه
  2. تنگی نفس فعالیتی یا خستگی مفرط
  3. حمله ی حاد قلبی (سکته قلبی): در صورت بروز انسداد کامل ناگهانی عروق قلب سکته ی قلبی رخ می دهد، این انسداد منجر به آسیب به عضله ی قلب می شود، و اینکه چه مقدار از عضله ی قلب دچار آسیب شود بستگی به این دارد که چقدر زود بتوانیم درمان مناسب را آغاز کرده و رگی که دچار انسداد شده است را باز کنیم. هر چقدر این زمان کوتاه تر باشد آسیب به عضله ی قلب کمتر خواهد بود.
  4. نارسایی قلبی: اگر میزان زیادی از بافت عضله ی قلب به دنبال حمله ی حاد قلبی دچار آسیب شود باعث می شود قسمت های زیادی از عضله ی قلب توانایی انقباضی خود را از دست داده لذا قلب نمی تواند میزان کافی از خون را طی هر سیکل پمپ کند، که این افت پمپاژ قلب منجر به بروز علائم نارسایی قلبی می شود.
  5. نامنظمی های ریتم قلبی:

وقتی به قلب خون اکسیژن دار به میزان کافی نرسد ممکن است نامنظمی هایی در ریتم قلب به وجود آید. این نامنظمی ها می توانند خوش خیم و یا بعضاً بدخیم و حتی کشنده باشند.

پیشگیری :

داشتن یک سبک زندگی سالم و داشتن عروق قلب سالم و عاری از هر گونه پلاک چربی بسیار موثر بوده و سلامت شما را به میزان قابل توجهی بهبود می بخشد.

از جمله مواردی که به جهت پیشگیری توصیه می شوند:

  1. ترک سیگار
  2. کنترل و درمان فشار خون
  3. کنترل و درمان چربی خون
  4. کنترل و درمان دیابت
  5. داشتن فعالیت فیزیکی مناسب و یک برنامه منظم ورزشی
  6. رژیم غذایی مناسب و خوردن مواد غذایی با چربی و نمک کمتر و هم چنین مصرف بیشتر میوه جات و سبزیجات
  7. کاهش وزن
  8. کنترل و مدیریت استرس های روزانه