کلسترول بالا یا چربی خون یکی از مشکلاتی است که در دنیای امروز بسیار شایع است. کلسترول یک ماده مومی شکل هست که در خون شما یافت می شود. بدن برای ساخت سلول های سالم و همچنین ساخت برخی از هورمون ها نیاز به کلسترول دارد. ولیکن مقادیر افزایش یافته کلسترول می تواند منجر به افزایش ریسک ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی شود.

کلسترول بالا منجر به تجمع چربی و ایجاد پلاک های چربی در دیواره عروق می شود به مرور زمان میزان این چربی در جدار رگ افزایش یافته و می تواند منجر به تنگی عروق شود بعضاً این پلاک های چربی ممکن است به صورت ناگهانی پاره شده و منجر به تشکیل لخته و انسداد عروق شده که می توانند باعث سکته قلبی یا سکته ی مغزی شوند.

کلسترول بالا می تواند ارثی باشد ولی معمولا نتیجه انتخاب یک شیوه ی زندگی ناسالم می باشد. از این رو کلسترول بالا قابل پیشگیری و درمان می باشد.

یک رژیم سالم ، ورزش منظم ، و در موارد لزوم دارو ها می توانند منجر به کاهش میزان کلسترول خون شوند.

علائم

بر خلاف چیزی که اغلب مردم تصور می کنند ، کلسترول بالا هیچ علامتی نداشته و تنها راه تشخیص آن آزمایش خون می باشد.

چه زمانی لازم است که ما به پزشک مراجعه کنیم؟

از پزشک خود در مورد این که آیا لازم است آزمایش خون جهت ارزیابی کلسترول انجام دهید یا نه سئوال بپرسید.

کودکان و نوجوانانی که هیچ عامل خطری برای ابتلا به بیماری قلبی عروقی ندارند معمولا یک بار بین ۹ تا ۱۱ سالگی و یک بار نیز بین سنین ۱۷ تا ۱۹ سالگی سطح کلسترول خون آنها چک می شود. و چک مجدد در افراد بالغ سالم بدون عامل خطر برای بیماری قلبی و عروقی معمولا هر ۵ سال انجام می شود. اگر نتایج تست شما مطلوب نباشد، و یا وجود سابقه ی فامیلی برای کلسترول بالا ، وجود بیماری قلبی، یا وجود سایر عوامل خطر برای ابتلا به بیماری قلبی و عروقی از جمله دیابت و سیگار داشته باشد، ممکن است نیازمند تکرار آزمایش با فواصل کوتاه تر باشیم.

علل

کلسترول در خون به یک پروتئین متصل می باشد و به این صورت در خون حمل می شود. ترکیب کلسترول و این پروتئین را لیپوپروتئین می نامند. بر اساس محتویات لیپوپروتیئن چند نوع کلسترول در خون موجود می باشد.

LDL یا کلسترول بد

LDL یا کلسترول بد: وظیفه ی این لیپوپروتئین جابه جایی کلسترول در خون می باشد. LDL یا کلسترول بد می تواند در جدار عروق رسوب کرده و منجر به سفتی یا تنگی عروق شود.

HDL یا کلسترول خوب

HDL یا کلسترول خوب: وظیفه ی آن برداشت کلسترول اضافه و انتقال آن به کبد می باشد.

آزمایش چربی خون یا لیپید پروفایل شامل اندازه گیری تری گلیسیرید نیز می باشد که یک نوع دیگری از چربی در خون می باشد.

تری گلیسیرید بالا هم می تواند منجر به افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی شود. هر چند در مقایسه با کلسترول از خطر کمتری برخوردار است.

کلسترول بالا تحت تأثیر عواملی می باشد که قسمتی از آن تحت کنترل شما می باشد.  ازجمله بی تحرکی، چاقی، و رژیم ناسالم. همچنین عواملی که در کنترل آنها ما نقشی نداریم از قبیل بیماریهای ژنتیکی، نقص ژنتیک در متابولیسیم چربیها در هر مرحله از تولید انتقال یا مصرف آنها می تواند رخ دهد.

برای مثال نقص ژنتیکی که منجر به اختلال در برداشت کلسترول از خون می شود می تواند منجر به افزایش کلسترول خون شما شود و یا نقص ژنتیکی که منجر به تولید بیش از حد کلسترول توسط کبد می شود نیز می تواند باعث افزایش میزان کلسترول خون شود .

این نواقص ژنتیک متعدد بوده و هر کدام می تواند اهمیت بالینی خاص خود را داشته باشد.

عوامل موثر برای افزایش کلسترول بد

عوامل خطری که می توانند منجر به افزایش کلسترول بد بشوند، شامل موارد زیر می باشند.

  1. رژیم نامناسب : خوردن چربی های اشباع که در محصولات حیوانی یافت می شوند و همچنین خوردن چربی های ترانس که در برخی از شیرینی ها و تنقلات از قبیل چیپس و پاپکورن یافت می شوند، می توانند منجر به افزایش کلسترول خون شوند. همچنین غذاهایی که حاوی مقادیر زیادی کلسترول هستند، مثل گوشت قرمز و لبنیات پرچرب نیز می توانند منجر به افزایش کلسترول شوند.

هر چند در برخی از مطالعات اخیر میزان تاثیر رژیم غذایی در افزایش میزان کلسترول کمی زیر سوال رفته است، ولیکن همچنان رژیم های پرکلسترول که اغلب کالری بالایی نیز دارند به عنوان عامل خطر در نظر گرفته می‌شوند.

  1. چاقی :وجود BMI بیشتر مساوی ۳۰ شما را در معرض خطر افزایش کلسترول قرار می دهد.
  2. نداشتن فعالیت ورزشی: ورزش می تواند منجر به افزایش میزان  HDLیا کلسترول خوب شما شود و همچنین می تواند در ساختار کلسترول بد LDL هم تغییراتی ایجاد کند که خطر کمتری برای شما داشته باشد.افزایش سایز ذرات تشکیل دهنده (LDL)
  3. استعمال سیگار: سیگار منجر به آسیب به دیواره عروق شده لذا امکان تجمع چربی در عروق را فراهم می کند. و همچنین سیگار ممکن است میزان کلسترول خوب یا HDL شما را کاهش دهد.
  4. عامل سن: به علت اینکه با افزایش سن متابولیسم بدن تغییر می کند ، ریسک افزایش کلسترول با بالا رفتن سن نیز افزایش پیدا می کند. برای مثال با افزایش سن کبد شما توانایی کمتری در برداشت LDL  از خون خواهد داشت.
  5. دیابت: قند بالا باعث افزایش میزان یک نوع خطرناکی از کلسترول به نام VLDL می باشد و همچنین منجر به کاهش HDL می شود. قند بالا همچنین می تواند به دیواره عروق نیز آسیب وارد کند.

عوارض

کلسترول بالا می تواند منجر به تجمع خطرناک کلسترول و ذرات دیواره عروق شود. (آترواسکلروز) این ذرات چربی تجمع یافته در دیواره‌ی عروق که به آن پلاک چربی نیز گفته می شود، منجر به کاهش جریان خون در رگ درگیر شده می تواند عوارضی از قبیل موارد زیر را ایجاد نماید:

درد قفسه سینه

اگر درگیری در عروق خون رسان قلب اتفاق افتاده باشد، (عروق کرونر) ممکن است بیمار دچار درد قفسه ی سینه شده و همچنین سایر علائم بیمار عروق کرونر را تجربه کند.

حمله قلبی

اگر پلاک چربی به صورت ناگهانی دچار پارگی شود، می تواند منجر به تشکیل لخته خون در محل پارگی شده و جریان خون در رگ درگیر به به طور ناگهانی متوقف می شود و منجر به سکته ی قلبی خواهد شد.

سکته مغزی

اگر پارگی پلاک چربی در عروق خون رسان به مغز اتفاق بی افتد، می تواند منجر به ایجاد لخته ی خون در آن شده و باعث ایجاد سکته ی مغزی شود.

پیشگیری

سبک زندگی سالم که می تواند باعث کاهش میزان کلسترول شود، می تواند از ابتدا از بالا رفتن کلسترول جلوگیری نماید. از مواردی که می توان از بالا رفتن کلسترول پیشگیری نمایند، می توان به موارد زیر اشاره نمود:

  1. رژیم غذایی کم نمک با تاکید بر میوه و سبزیجات و غلات کامل
  2. محدود کردن دریافت چربی حیوانی و اعتدال در مصرف چربی خوب
  3. کاهش وزن و حفظ وزن مناسب
  4. ترک سیگار
  5. ورزش در اکثر روزهای هفته حداقل برای ۳۰ دقیقه
  6. کم کردن یا قطع مصرف الکل
  7. کم کردن و مدیریت استرس های روزانه

امیدواریم مطلب فوق مورد قبول شما خوانندگان عزیز قرار گرفته باشد.

فهرست مطالب